“Ганц”-ын шувуу - 2 (өгүүллэг)


Анх ирсэнээ бодвол Отгоо нэлээд тайвширч, орчиндоо дасч, хувь тавилантайгаа өөрийн эрхгүй эвлэрсэн байна. “Нямаад шувуу явуулахгүй бол бас түүнээс шувуу ирэхгүй бол сэтгэл нь эзгүйрч, хоосроод байгаа юм шиг нэг л сонин. Цаасан дээр бичсэн үгээр бие биеэ таньсан болохоос тэд бараа бараагаа харалцаагүй. Тийм болохоор “Бие биеэ харах юмсан” гэх хүсэл тэмүүлэл хэн хэнд нь байжээ. Тийм боломж хараахан байсангүй. Гэвч тэд харснаас илүү ойлголцож, сэтгэлийн дэм, итгэлээр нэг нь нөгөөгөө тэжээдэг хүний орчлонгийн жамыг илүү сайн амталж, мэдэрцгээх нь гайхалтай. Вагоноор юу очиж, хэрхэн хүргэдэг билээ, “Ганц”-ынх түүнтэй агаар нэг шахам. Харин ч вагоноос давуу нь хурдан, шувууны ирж, очих хугацаа нь жаахан саатвал “Замд нь буудлаа”, “Шархдууллаа” гээд бөөн хэрүүл, үг хэл дэгдэнэ. Тийм болохоор өрөө болгонд вагоноо хариуцсан хүнтэй. Шууданч маягийн хариуцлагатай ажил хариуцах тэр хүнд тамхи, чихэр, цай, кофе гээд “авлига” өгч, гарыг нь цайлгахгүй бол бас болохгүй ээ. Нэг иймэрхүү маягаар цоожтой ч гэсэн сэтгэлээ ойлголцох харилцаа үргэлжилнэ.

Сэтгэлээр унаж, гутарсан үед нь Отгоод өмөг түшиг болсон хүн бол Нямаа. Тэр хоёр шувуугаар харилцсаар сар шахам болжээ. “Хүний амь хөнөөсөн” гэж хэлэх, хэлүүлэхээсээ ичин хүн гэж явах эрхгүй хэмээн гутарч байсан ахархан бодлоосоо салж чадсан Отгоо зовлонг туулж гарна гэх итгэлтэй болов. Ирээдүйгээ итгэлтэйгээр харж чадах болсон энэ үед нь нэг нутгийнх гээд хааяа мэнд мэддэг хянагч залуу “Би өөр газар ажиллахаар явлаа. Эндхийн аж ахуй дээр манай Зүүнхараагийн нэг залуу байгаа. Тэрүүнд чамайг захисан. Хэрэгтэй юм байвал түүнд хэлж байгаарай” гэв. Ийм яриа болсноос нэлээд хэд хоногийн дараа Отгоод бас нэгэн шинэ шувуу иржээ. Өөрийгөө Эбо гэж танилцуулаад “Ахдаа хэрэгтэй юм байвал хэлээрэй” гэсэн агуулгатай шувууг нутгийн ах нь нисгэсэн байлаа. Отгоо анх хоригдохдоо өөрөөсөө өөр  нэг ч хүний нэр мэддэггүй байсан. Тэгвэл сарын дараа гэхэд шувууны найзтай бас нутгийн ахтай болох нь тэр. Үүнээс хойш Отгоод өглөө бүр нутгийн ахын илгээмж, бас шувуутай хамт ирдэг болов. Ахын шувуу “Эрэгтэйчүүдтэй битгий харилцаарай. Биеэ сайн бодоорой. Сэтгэлээр унаж болохгүй шүү” гэсэн халамжийн цөөн үгтэй. Отгоогийн нутгийн ах буюу “Ганц”-ын зөвлөл Эбог тэр хавьдаа л танихгүй хүн үгүй. “Зөвлөлөөс хоол, шувуу аваад, чи ямар том юм бэ?”, “Яаж танилцав?” Хүүхнүүд атаархлын маягтай иймэрхүү үг чулуудах нь энүүхэнд. “Зөвлөл, зөвлөл” гээд байхаар нь Отгоо нутгийнхаа ахыг ““Ганц”-ын албан хаагч юм байна даа” гэж боддог байлаа.

Өмөрч байсан сэтгэлийг нь нөхөж, өөдрөгөөр урагш алхах, амьд явах итгэл өгсөн Нямаад талархал илэрхийлэхсэн гэх бодол Отгоог ээрнэ. Хоёр өрөөгөөр дамжин ирдэг шувуу нь заримдаа замдаа буудуулна. Буунд өртсөн бол ирэхгүй гэсэн үг. Шархадсан бол замдаа задарч, хамаг нууцаа алдаад арайхийж ирнэ. Нямаагийн Отгоо руу явуулсан шувуу бартаа ихтэй учраас ирэхээсээ ирэхгүй нь олон. Ийнхүү эрхээ хязгаарлуулан хоригдсон бүсгүй Нямаа, нутгийн ах хоёртоо шувуу явуулсан шиг өдрийг өнгөрүүлэх. Ер нь бол “Хэрэг хэрхэн шийдэгдэх бол?”, “Эргэлтээр хүн ирэх нь үү?”, “Байцаагч, өмгөөлөгч ирэх болов уу?” гээд хүлээлт, горьдлогоор дүүрэн өдрүүд ар араасаа хөвөрнө. Бас болоогүй ээ, “сайн” гэсэн болгоноор мэргэлүүлнэ. Аятайхан мэргэ буувал маадгар гэж жигтэйхэн. Тааруухан юм хэлвэл урвайж, хямарна. Хоригдож, тусгаарлагдсан бүх хүн иймэрхүү байдалтай өдөр хоногийн ард гарцгаах нь өрөвдөлтэй гэхээсээ илүүтэй харамсмаар. “Ганц”-ынхныг долоо хоногт дөрвөн удаа гадаа гаргана. Үүнийгээ “Нарлагаа” хэмээн их боловсон гоёор нэрлэвч үнэндээ бол юун нарлах. Гадаа 20 минут хэртэй зогсоно гэсэн үг. Уламжлал ёсоор нарлагаатай өдөр болохоор хүүхнүүд өглөө эртлэн босоод гоёж, гоодоцгоов. 11 дүгээр сарын цастай нэгэн хүйтэн өдөр. Отгоо үслэг богино дээл өмсч, үсээ задгай тавиад гарчээ. Бусдад муугаа үзүүлэхгүй, муухай харагдахгүй гэсэн зарчим энд илүү хүчтэй үйлчилдгийг мэдсэн болохоор тэр. Отгоо тэр хашаандаа хамгийн дэгжин нь байв. Агаарт гарсан хүүхнүүд нь ам уралдуулан буу хална аа. Арга ч үгүй биз. Тус тусын камерт цоожлуулаад бараагаа ч хардаггүй юм чинь. Танилцаад удаагүй хэдий ч хүүхнүүд сүрхий дотносцгоодог ажээ.
    - Чиний хэрэг яаж байна?
    - Гэрийнхэн чинь сайн уу?
    - Хайраатай болсон уу? Шувуу их бичиж байна уу?
    - Чи чинь зөвлөлтэй харилцаж байгаа гэл үү?
Ийм яриа өрнөж байтал “Отгоог ээлжийн дарга дуудаж байна” гэх хэл иржээ.

Нарлагааны талбай гэх хоёр том төмөр сараалжин хашааны хойд талд А корпус буюу таван давхар улаан байшин байна. Энд зөвхөн эрчүүдийг хорино. Ээлжийн даргын хэлснээр А-гийн нэг давхар руу ороод хажуу тийшээ эргэтэл нэг залуу зогсч байв. Нэлээд том, бадриун биетэй, 40 хэвийж яваа болов уу гэмээр насны эр муухан инээмсэглээд, “Отгоо юу? Миний дүүгийн бие сайн уу? Хэрэгтэй юм юу байна?” гэлээ. Отгоогийн аав, ах нарыг сайн таних бөгөөд “Аавынхаа кабинаас салдаггүй их хөөрхөн охин байсан. Тэр нь чи байх” хэмээн танимхайрах хүн бол нөгөө нутгийн ах Эбо нь байв. Отгоо нэг их юм ярьсангүй, дуугүй зогсч байснаа “Намайг 26-д оруулаад өгч чадах уу?” гэв. “26 чинь онцгой камер шүү дээ. Наран талын тохилог өөр камерт орох уу?”. “Тэр камерт миний үеийн хоёр бүсгүй байдаг юм. Тэгээд л...”. Отгоогийн энэ хүсэлтийг Эбо дахин эсэргүүцсэнгүй. “За” гэж дуугарчээ. Үеийнхэнтэйгээ хамт байх гэсэндээ ч биш зовлонгийн газар бахардан бухимдаж байхад сэтгэлд нь гэгээ татуулж, ухаарал хайрлаж чадсан Нямаагийнхаа дээд талын өрөөнд орох гэсэн мөрөөдөл нь биелэх болсонд баярласандаа Отгоо “Баярлалаа, ах аа” гээд Эбогийн хацар дээр шовхийтэл үнсчихэв. Тогонд цохиулсан мэт алмайрсан Эбо “Энэ бүсгүйд туслах ёстой хүн бол яах аргагүй мөн. Аавынх нь машинд сууж, мод ачиж буулгаад мөн ч их явсан даа. Пунцаг гуайнх хэдэн охинтой. Аавынхаа кабинаас салдаггүй байсан царайлаг охин нь энэ мөн дөө. Эдний ахтай нь ч олон жил сайхан үерхсэн дээ” хэмээн бодоод бага зэрэг тайвширчээ. 

“Ганц”-ын зөвлөл гэдэг чинь албан хаагч биш адилхан хоригдол юм байна гэдгийг Отгоо тэр өдөр мэдээд үргэлж “Юу хэрэгтэй вэ?” гээд байдаг түүнийг өрөвдөх шиг болов. Эбо амласан ёсоороо маргааш нь Отгоог 26 дугаар камерт оруулжээ. Хүүхнүүд шивэр авир гээд жигтэйхэн. Тэдний юу гэж хэлж, ярьсан ч Отгоо сонсоогүй юм шиг өнгөрүүлнэ. Ийн зүтгэсний хүчинд Нямаагийн царайг “Ганц худаг”-ийн вагоноор харав. Дөрвөн ханаар тусгаарлуулж, үйл хөдлөл, үг хэлийг хүртэл хааж, боосон ч хүний ухааныг хязгаарлаж, бас хазаарлаж үл болдгийг Отгоо дэндүү сайн мэдэрчээ. Захиагаар харилцах, хоорондоо ярих, уулзах, тэр тусмаа эрчүүд, эмэгтэйчүүд бие бие рүүгээ эгцлэн харахгүй байх шаардлага тавина. Гэвч шувуу хэмээх өхөөрдөм нэртэй шуудан огт тасрахгүй. Вагон гэгч нүхээр бол ярих, хэлэх бүхэн үндсэндээ чөлөөтэй. Тэр байтугай ундааны сав, уут, хайрцагтай хоол, цай ч вагоноор сүнгэнэнэ. Хүн байгаа юм болохоор “Ганц”-д иймэрхүү мягтай арга чаргаар амь зууцгаана.

“Намайг сэтгэлийн үхлээс аварч, үхлээс аварч, итгэл өгсөн энэ хүний ачийг яаж хариулах билээ?” Нямааг харснаас хойш Отгоогийн сэтгэл ийн хөндүүрлэх болов. “Энэ сайхан бүсгүй ингэж явах гэж. Хорвоо хатуу юм даа” гэхээс Нямаагийн өр өвдөж “Болдогсон бол бүх хүсэл, мөрөөдлийг нь биелүүлж өгөхсөн” гэж хоосон агаарт сайхан мөрөөднө. Энэ үед “Ганц”-ын хонгил дахь харанхуй даасан умгар өрөө улам давчуу санагдана. Тэмүүлэн байж бие биедээ ойртож очсоны дараа тэдний сэтгэлийн ачаалал ийнхүү нэмэгджээ. Отгоод өглөө бүр “Усны” Цэвкэ залуу шувуу авчирна. “Зөвлөлийн шувууны хариуг заавал авна” гээд хариуцлагатай гэж жигтэйхэн. Эбо ийм л хүнийг шууданчаар томилохоо мэдэлгүй яахав. Өглөө, оройд эмэгтэйчүүдийн байранд ус түгээдэг эрэгтэй хоригдлыг Цэвкэ гэж авгайлдах нь тэндхийн ёс. Тэр Цэвкэ залуу зөвлөлдөө үнэнч болохоор Отгоогоос заавал хариуг нь авч байж явна. Тэрбээр шувуунаас гадна бас илгээмж авчирна аа. Нутгийн ах зөвлөл болохоор Отгоо, тэдний өрөөнийхөн дутуу юмгүй тансаглана. Гэхдээ Отгоогийн сэтгэл өвдөнө. “Адилхан хоригдож байж хэл аманд орчих вий. Олдсоноо өөрөө амандаа хийхгүй нааш нь зөөгөөд. Эрчүүд чинь идэж, уух нь ахиу шүү дээ” гээд. Энэ тухайгаа шувуундаа бичнэ ээ. Гэвч Эбогийн илгээмжээр явуулдаг зүйлийн нэр, төрөл өдрөөс өдөрт нэмэгдсээр. “Зөвлөл юм чинь юу л бол юу олно шүү дээ, зүгээр” гэж хүүхнүүд хажуунаас нь шордоход Отгоогийн дургүй ямар их хүрдгийг харамсалтай нь тэд мэдэхгүй. “Надаас ялгаатай нь өдөржин цоожлуулахгүй, хагас эрх чөлөөтэй буюу “Ганц”-ын хашаанд чөлөөтэй явдаг юм байна. Шүүхээс ял сонссон, татаастай зарим нь эндхийн аж ахуй дээр үлдэж, ажил хийдэг” гэдгийг Отго нэлээд хожуу ойлгов.

Цагдан хоригдсоноос хойш чамлахааргүй хугацаа өнгөрчээ. Нэг мэдэхэд төрсөн өдөр нь болсон байлаа. Өглөө босоогүй шахам байхад нь Нямаагаас төрсөн өдрийн мэнд, хэдэн ширхэг “Мишка” чихрийн хамт тээсэн шувуу иржээ. Байнга илгээмжийг нь авч байдаг болохоор Отгоо хоёр “Мишка”-г нь Эбод хадгалав. Удсан ч үгүй төрсөн өдрийн бэлэг, шувуу барьсаар “Усны” Цэвкэ иржээ. Отгоо хүнээс ирсэн ч гэлээ хадгалсан хоёр чихрээ Эбод өгч явуулав. Эбог орой байрандаа ирэхэд Цэвкэ залуу халаасанд нь явсаар хайлж, хэлбэр дүрсээ алдан, нялцайсан хоёр “Мишка” гаргаж өгчээ. Хэн нэгэнд туслахсан хэмээн бодож явсанаас бус өөрт нь чихэр өгөх бүсгүй байгаа гэж зүүдлээ ч үгүй байна. Отгоогийн өгч явуулсан “Мишка”-г гартаа атган бодолхийлэхдээ “Хулгайч пацаантай харилцдаг” гэх ховонд үл итгэхийг хичээвч харамлаж, хардаад байгаагаа мэдэрчээ.
Зовлонгийн газар бэтгэрч явахад нь “Дүү минь” хэмээн туслаж явдагт нь Отгоо жигтэйхэн барлана. “Адилхан зовж яваа байж ах шиг минь ингэж бөөцийлөх хүн хаана байна?” гээд Эбогоор бахархана. “Хэнтэй ч харилцаж болохгүй шүү” гэх ахын захиас Отгоог эмзэглүүлэвч Нямаад шувуу бичихгүй байж чадахгүй. “Түүнийг гомдоовол яах билээ? Миний зовлонг ойлгож, хүн ёсоор ханддаг бас л нэг алдаж, эндсэн аавын хүү. Зарим хүмүүс шиг амьдарна, сууна. Хайртай, дуртай, хагацахгүй, салахгүй” гэж амьдралын том асуудлыг хөндсөн биш” хэмээн дотроо Нямааг өмөөрнө. Эбо анхны уулзалтаасаа хойш Отгоог дуудуулж, хэд хэд уулзлаа. Уулзалт бүрийн дараа Отгоод “Сайхан сэтгэлтэй сайн ах” гэхээсээ илүү эр хүнийхээ хувьд таалагдаад ч байх шиг. Гэгэлзээд, тогтож чадахгүй нэг л сонин болчихоод өөрөө ч ойлгохоо болив. Нэг удаа дуудуулсан ёсоор очиход Эбо аж ахуйн хоригдлуудын эргэлтийн байранд сууж байжээ. Ойр зуурын юм ярьж суухдаа хөдөлгөөн бүрт нь анзаарагдах булчинлаг цээж, түүнийг улам тодруулах мэт донжтойхон хийсэн шивээс нь бас нухацтайхан мөртлөө зөөж ядсан юм шиг яриа нь Отгоогийн сэтгэлийг гижигдэж орхижээ.

“Насаар хамаагүй олон ах хүн шүү дээ” гэж өөрийнхөө бодлыг төөрүүлэхийг хичээвч “Ийм нөхөртэй болчихоод үр хүүхдээ тойруулан суухсан” гэх дэндүү холын юм шиг мөрөөдөл нь эзэмдээд байв. Тэд харцаараа ойлголцож, хэн хэн нь хүлцэнгүй болсноо мэдэрч байлаа. Чичирхийлсэн хэрнээ гарыг нь атгасан эр бүсгүй рүү тэсч ядан тэмүүлж байгаа нь илт. Айдас, хүйдэс, хянагч, харуул гээд бөөн түгшүүр. Гэсэн ч тэр бүх хяналт, түгшүүрийг эс тоон зөөлөн үнсэлт үргэлжилж байтал “Тог, тог” гэх гутлын өсгийний чимээ. Тэр хоёр ухасхийн босч юу ч болоогүй мэт ширээний хоёр талд цомцойн суув. Яг үүдэнд нь бие засах өрөө байгааг анзаарсан эр, эм хоёр дахин ойртож, уруулын амтыг ч үл мэдрэн үнсэлцэж, бие биеэ хүсэн тэмүүлцгээж байлаа. Дахиад өсгийний тог, тог гэх чимээ. Зүү орох зайгүй тас тэвэрч байсан Эбо Отгоог зөөлөн түлхээд бослоо...
Отгоо олон хоногийн бодол, зүүдэндээ хөтлөгдсөн болохоор “Өө, ямар аймхай, арчаагүй амьтан бэ?” гэж бодон дотроо чамлан суутал өсгийний чимээ дахин холдоод явчихжээ. Эбо цангасан адгуус ус руу дайрах мэт шүлэнгэтэн Отгоог тэвэрч аваад шунан тэмүүлэв. Хүсэл, тэмүүлэл дээд цэгтээ хүрч, энхрийлэл янаглалын халуун үнсэлт оргилж байтал “Энхболд оо...” гэх хянагчийн дуу хадав. Богинохон зуур өрнөж байсан сайхан бүхэн сарнин алга болжээ. Хүрмээ яаран авч хөдрөөд гарсан Эбо “За, явъя даа. Дарга нь ирчихэж” гэх мэдээг доош харан хэллээ. Гунигтай ч юм шиг, тэгсэн атлаа хөөрч баярласан ч юм шиг сэтгэл нь хөвөлзөх Отгоо ичингүйрлээ нууж, юу ч болоогүй юм шиг царайлан “Өмгөөлөгч ирсэн байна” гэж худал хэлсээр өрөөндөө оров.

Отгоо дурлачихжээ. Бодол, санаанаас Эбо уяатай байх болов. “Ганц худаг”-т өрнөж буй хайр дурлалыг гайхаж, заримдаа жигших шиг болдог байсан бол хүн юм болохоор бие бие рүүгээ татагдан дасч хайртай болдог юм байна гэдгийг мэдэрч эхэлсэн байна. Эбогоос ирэх илгээмж, шувууны тоо нэмэгдсээр “шувуу”-гаар дамжуулах үгс нь сургамж голдуу байсан бол “Санаж байна. Бодож байна” гэх хайр, энхрийллийн утгатай болжээ. Усны залуугаар илгээмж ирлээ. Уут дүүрэн “Мишка”. Хоёр ширхэг чихэр нь ийнхүү хэд дахин өсөөд ирж. Отгоо бага зэрэг гайхсанаа өөрийнхөнтэйгээ хуваагаад идчихэв. “Отгоог баярлуулахсан. Түүнтэй уулзахсан. Бүр тэврээд хэвтэхсэн” гэх бодол Эбог эзэмджээ. “Нямаатай харилцдаг гэнэ лээ” гэсэн ярианд итгэхгүй байсан ч өөрийн тавьсан тагнуулуудын хүчээр Эбо хоёр ч “шувуу”-г нь бууджээ. “Энгийн үерхэл, нөхөрлөл биз” гэж Нямаа, Отгоо хоёрын харилцааг цайруулан бодохыг хичээвч хардах, харамлах сэтгэл нь түүнийг бачууруулаад суулгадаг юм биш. “Тэр муу бацаанаас холдуулахгүй бол хэний хүү болох бол доо”. Ингээд удсан ч үгүй зөвлөлийнхөө “ид шид”-ээр Отгоог эмнэлэгт хэвтүүлсэн байна. “Ганц”-д эмнэлэгт хэвтэнэ гэдэг бол тэр болгоны чаддаг ажил үнэндээ биш. Яалт ч үгүй ухаан алдаж, унаж татсан бол нэг юм хэвтүүлэхээс биш “Баашиллаа. Битгий маягла” гээд хавьтуулахгүй. Ер нь хэцүү дээ. Гэтэл зөвлөл ахын буянаар Отгоо ямар нэг саадгүй шууд “эмчилгээнд” оров. Эм тариа, хоол унд дутуу юмгүй. Энэ бүгдийг Эбо өөрөө барьж, зөөгөөд гүйхгүй. Харин түүний галын хэдэн залуу ёстой гялалзуулна даа. Юм бүхнийг зөөнө.
Ганц”-ын шувуу - 1 (өгүүллэг)

“                                                    - Өгүүллэг -“Үхье. Ингэж амьд явж яах юм бэ? Ямар ч байсан үхнэ”. Үүнээс өөр бодол түүний толгойд байсангүй. Гэвч “Чухам яаж?” гэсэн адармаатай асуулт түүнийг гацаана. Тэгснээ “Эм олноор нь уух уу, эсвэл уяа, шидмэс... Яадаг ч байсан үхье”. Толгой дахь бодол нь энэ. Тасралтгүй урсах нулимс, эхэр татан уйлах бүсгүйг үхлээс өөр сонголтгүй болгочихоод байгааг хэн ч эс гадарлана. “Адилхан зовж байж хар нүд хуу татаад усан нүдлэх юм. Ядаргаатай гэдэг нь...”. “Харуй бүрийд уйлж муу юм зөгнөөд, чимээгүй байгаач, новш оо”. “Хаалга, үүд онгойхоо болилоо. Хар усаар тэвхдээд хаячихаа биз”. “Эргэлтийн өдөр шүү. Уйлж унжилгүй цоглог байгаарай...”. - Даалт... Даалтад гарах нь уу, намайг мэргэлээд өгөөч. Манай өрөөнийхнөөс хөдлөх нь үү? Хэдэн хөдөлгөөн байна, хө”. - Нарны зам гараад ирлээ. Хөл нь хөнгөрчихсөн, дундсын сав чинь дүүрэн. Магнайдаа баяртай, нарны хоолтой. Гэхдээ цаад талын хөл жаахан саадтай байх юм”.- Яана аа, тийм үү? Тэр саад нь юу юм бол оо? Эргэлтийн бичиг өгөхгүй байгаа юм болов уу?- За, ойлгомжтой ш дээ. Шүүхийн нарийн бичиг гээд бөөн хүнд сурталтай бондгор хүүхэн нь л ажил дээрээ байхгүй байгаа биз.- Харин тийм ээ. Өөрийгөө шүүгч гээд бодчихсон тэрний их зантайг яана. Эртийд манайхан 10 мянган төгрөг атгуулж байж арайхийж эргэлтийн бичиг авсан гэсэн. - Хоригдсон хүмүүсийн ар гэрийнхнээс өдрийнхөө хоол, унааны мөнгийг байнга авдаг байхгүй юу, балиар юмнууд. - Жинхэнэ гэмт хэрэгтнүүд чинь тэд нар өөрсдөө ш дээ. Манай муу өвгөн өдөржин машинаараа үйлчилж, шүүгчийн хадам, хүүхдүүдийг нь зуслан руу зөөж байж арай гэж нэг юм эргэлтийн бичиг авсан байна лээ. - Бид нарыг хорьчихоод дутуугаа ар гэрийнхнээр минь нөхүүлж, мөлжиж суудаг энэ хуулийнханд ичих нүүр гэж алга даа. - Манай байцаагч гэж нэг аймаар зэвүүн, шулаач бий. Эхнэрийнх нь төрсөн өдөр гээд манай хүнээр ширээ захиалуулж, мөнгийг нь төлүүлж баахан идэж, уучихаад дараа нь бараг арваад хүн караокед гурван цаг суусан байгаа юм. - Тэд нарыг тэгж давруулах ямар шаардлага байна аа?- Яахав дээ, хөөрхий минь. Намайг даалтад гаргачих санаатай, арга эвийг нь олох гэж царайчилж байхгүй юу.- Мөрдөн, шүүх, өмгөөлөгч гээд бүгд зангиа зүүсэн залилагчид. Хүний зовлонгоор хооллосон ийм хүмүүс өөдлөх ч үгүй. - Хүн хорихгүй бол тэд нар чинь миардаг байхгүй юу. Хэдэн хүн хорьчихвол өдрийн хоол, тамхи, утасны нэгжтэйгээ залгаад бүр цаашилбал орон байр, унаа тэрэгтэй болж байна. Даварсан новшнуудад холгуулж, холгуулж эцэст нь ял авна. - Тэд нарт юм өгч давхар хохирч яадаг байна аа?- Амьдын хагацал үзсэн хүмүүс чинь аргаа барахдаа юу байгаагаа барьж гүйдэг байхгүй юу.- Ёстой үнэн. Манайхан гэхэд намайг даалтад гаргана гэж бараг 10 саяыг зараад байна. Гарсан юм алга. - Тэрнийхээ оронд хохирлоо төлөх ёстой байхгүй юу. - Хүний мөнгө хүнд аваад өгчихсөн. Нэг төгрөг ч авч идээгүй болохоор төлөх үндэслэл байхгүй. Тэгэхээр төлнө гэхээс дургүй хүрэх юм. Гэвч идээгүй, завшаагүй гэдгийг тогтоож, нотолж чадахгүй, шууд л ял өгдөг болохоор хэцүү байна. Аав, ээж хоёр минь “Байраа зараад мөнгийг нь өгье” гээд байгаа. Иймэрхүү маягаар олон айлын амьдрал, ар гэр сүйрэх юм даа. - Хэрэггүй ээ. Битгий төл. Төлсөн ч яллана, төлөөгүй ч ял онооно. Тэрнийхээ оронд шүүх, прокурортоо хэдийг хаяад мултрахаа бод. - Уг нь шүүгч, прокурорыг хамтад нь барьдаг өмгөөлөгч нар байдаг гэнэ ээ. Даанч тэд нарын ханшийг дийлэхгүй. Баячууд, томчууд бол шууд л мөнгөөр зодчихож байгаа шүү дээ. - Ялгүй салж байвал хамаагүй ээ.- Чи аль дүүргийн шүүхээр таслагдах юм бэ? Тэр дүүргийнхээ шүүхэд нөлөөтэй өмгөөлөгч байвал хэл, үгээ ололцчихдог юм шиг байна лээ.- Манай байцаагч ч гайгүй л дээ. Тэр муу прокурор нь заавал хүндрүүлэх гээд...- Прокурор гэж хүний мууд дурласан, хүйтэн зэвсэг далайсан яргачдаас дор новшнууд олон байна аа. Тэд нар бол инээж, сэгсэрч байгаад л алдаг новшнууд. “Ганц худаг”-ийн урьдчилан хорих төвийн Б корпусын ... тоот камерт ийм яриа өрнөнө. Лхагва гариг. Ар гэрийнхэн нь эргэлт, уулзалтаар ирэх хуваарьт өдрийн нэг нь. Тийм болохоор “Бос” гэж шахаж, шаардуулахгүй хүүхнүүд эртхэн босоцгоожээ. Тэгээд “нөгөө” хувцсаа өмсөн, нүүрээ угаан, жигтэйхэн гоёж, гоодоцгооно. Отгоогоос бусад нь “Эргэлт, хэн нэг маань ирэх болов уу?” гэх горьдлого, хүлээлт тээцгээжээ. “Хүн амь” тодотголтой хэрэгт сэжигтнээр татагдан, цагдан хоригдоод 2, 3 хонож буй Отгоод бүх юм тээртэй санагдана. “Хүн байх ямар гутамшигтай юм бэ?” хэмээн хорвоод амьд алхахаас жигшсэн түүний байгаа байдал бусад бүсгүйчүүдэд таалагдахгүй байгаа нь илт. Уйлж унжсан, урвайж унхийсэн байдал нь тэдний дургүйг хүргэж байгааг мэдрэвч таалалд нь хэрхэн нийцэх тухайгаа бодох сөхөө байсангүй. Өрөөндөө өргөмжлөгдөн, хөзөр дэлгэж мэргэлдэг Өөдөө хүн тус бүрийг үзэж өгчихөөд өөрийнх нь хувьд таагүй юм буусан бололтой буруу хараад хэвтээд өгөв. Гэтэл “Өөдөөд шувуу ирлээ” гэх чимээнээр түүний аньсага нь чийгтсэн нүд сэргээд ирлээ. Анх “Шувуу, шувуу” гэхээр нь Отгоо “Гаднаас шувуу ороод ирсэн юм болов уу?” гээд эргэн тойрондоо хайж байснаа бодвол хайрын захиагаа ингэж нэрлэдэг болохыг мэдэхтэйгээ болсон байна. Үхлээс өөр юу ч төсөөлөхгүй байгаа Отгоог анх энэ өрөөнд орж ирэхэд дөрвөн янзын төрх, араншин, төдий тооны шинжиж, сонжсон харц угтсан билээ. “Шорон аймаар. Атаман зоддог. Шоронд орсон хүн бөөстдөг, хоол унд, хувцас хунарыг нь булааж дээрэмддэг” гэх айхтар төсөөлөлтэй байсан. Гэвч санасныг бодвол хувцас хунарыг нь авсангүй. Хоол ундыг нь ч хөндсөнгүй. Харин тэр өрөөндөө л босс бололтой өндөр бор хүүхэн “За, ийм хөөрхөн бүсгүй ороод ирсэн юм чинь цуйванд явуулна аа” гэхэд бусад нь ихэд хөгжилдөн, ам уралдуулан дэмжлээ. “Хоол авчирч өгөх юм байна даа” гэж ойлгосон Отгоо шууд зөвшөөрсөн ч үгүй. Бас татгалзсан ч үгүй. “Нэлээд олон хүнтэй учирна даа, чи ч. Манай энэ дор дандаа эрчүүд байгаа. Тэд нартай учраа олоход л хоол бэлэн шүү дээ. Эгч нь чамд арвын гялгар уут өгнө өө. Бэлгэвч байхгүй юм чинь” гэлээ. Урьдчилан хорих байрны хонгилд эрчүүд, тэдний дээд талд буюу нэг давхарт ирж буй “шувуу”-нуудаас нь хальт гадарлав. Тийм болохоор “Хэдэн эрэгтэй хүн байгаа юм бол? Яана аа, цөөхөн юм байгаасай. Яаж, ийгээд хоолыг нь авах юм шүү” гэж бодож суутал угаалтуурын доод талаас эрэгтэй хүний дуу гарчээ. Айх ч шиг, ичих ч шиг болсон Отгоо “Цементэн шалны цоорхой бол шуудан холбоо нь. Тэр цоорхой нүхийг “вагон” гэдэг болохыг өөрт нь дотносч, зөвлөгөө өгөөд байгаа Зулаа гэгч бүсгүйн ярианаас ойлгосон аж. “Танайх шинэ хүнтэй болсон юм уу?” гээд нас, нэр, ямар хэргээр орж ирсэн, өндөр нам, өргөн нарийныг нь хүртэл асууж бүртгэснээ “Харъя. Хөөрхөн үү?” гээд явчихлаа. Өрөөнийхнийхөө хүсэлт бас шахалтаар Отгоо тэр “вагон” буюу нүхэн дээр нь очжээ. “Танилцъя. Намайг .... гэдэг. Чиний нэр хэн бэ? Нүүрийг чинь харъя. Эрчүүдийн цөөн биш иймэрхүү командыг биелүүлснээр танилцах ажиллагаа дууслаа. Доод өрөөнд нь найман эрэгтэй байгааг гадарласан бүсгүй “Аргалж байгаад цуйванг нь авчирна даа” хэмээн бодов. Үхлийн тухай бодлоосоо түр хөндийрсөн энэ мөчид өөр нэг бүсгүй “Миний дүү уйлж, унжихаа боль. Одоо хямарч элдвийг бодолгүй хөөрхөн найзтай, хайраатай болчих. Тэгвэл сэтгэл онгойно. Цаг хугацаа ч хурдан өнгөрдөг юм” хэмээн Отгоод ихэд аминчлан зөвлөжээ. “Хүн амины хэрэгтэн болчихоод байхад юун хайр вэ?” гэж бодсон ч түүнийгээ хэлж чадахгүй чимээгүй суув. Шинэ хүнтэй танилцах ажил дуусаад тун удалгүй Зулаа эгчийнх нь зөвлөгөө эхэлж байтал “Отгоод шувуу ирлээ” болоод явчихав. Янжуур тамхинаас ч нарийхан нямбай ороож, гялгар цаасаар нааж, битүүмжилсэн захиаг задлахад “Сэтгэлээр өөдрөг байж энэ муухай хар савнаас гараарай. Зовлонгоо хуваалцах гэсэн сэтгэлийг минь зөвөөр ойлгоорой” гэсэн үг “Хорвоог хэрхэн орхих вэ?” гэх хар бодлоос өөр зайгүй шахам байсан Отгоогийн тархинд зурвасхан ч гэлээ гэгээ татуулах шиг болов. Өрөөнийхөн нь “Хариу бич, бич” гээд түүнийг шавдуулж гарлаа. Тал талаас нь зөвлөж, хатгасаар байгаад Отгоод үзэг, цаас бариулчихаж. Тэрээр өөрийгөө товч танилцуулаад өөдгүй муу заяандаа гомдож буй тухайгаа бичээд явуулжээ. Ийнхүү сатаарч байтал амрах тушаал буух нь тэр. Хоолонд явах асуудал дахин сөхөгдөөгүйд баярлан Отгоо бушуухан орондоо орлоо. Өглөө эрт сэрчихжээ. Элдвийг бодон хэвтэж, үерлэн урсах нулимс нь дэр нэвтлэхийг ч анзаарсангүй. Өрөөнийхөн нь түрүүчээсээ сэрлээ. Зэрэгцэж унтсан Туулаас “Хэзээ хоолонд явуулах бол?” гэж сэмээрхэн асуутал “Хүүе ээ, чи бүр итгэчихсэн юм уу? Тэр чинь тоглоом байхгүй юу” гэснээр “Ганц”-д ороход эхний шалгуур буюу дамшиглал нь “Цуйванд явуулах” байдгийг мэдэж, дотроо өөрийгөө шоолон инээх аядаад өнгөрчээ. Хүүхнүүдийн зарим нь босоо ч үгүй шахам байтал хайрын шувуудын түрүүч ирлээ. Өчигдөр танилцангуутаа зурвас бичээд байсан Нямаа гэх залуу Отгоод шувуу явуулсан байв. Энэ үеэс хойш тэр хоёрын дунд байнга шувуу нисэх болжээ. Зулаагийн хэлснээр Отгоо арай тайтгарч, цаг хугацааг эс анзааран өөрийгөө сатааруулахтайгаа боллоо. Эсрэг хүйстэн бие биедээ тэмүүлж амьдардаг нь хорвоогийн жам юм болохоор эр хүний бүлээн, зөөлөн үгтэй захидал зовлондоо бахардсан бүсгүйд ямар их тайтгарал, урам, сэтгэлийн тэнхээ өгсөнийг хэн ч түүн шиг сайн мэдэхгүй. “Яаж үхэх вэ?” хэмээн олон эм, оосор уяа гээд муу муухайг бодож байсан бүсгүй “Ухаарал хайрлаж, зовлонг минь хуваалцсан чамд баярлалаа” гээд шувуу бичиж суухдаа “Хүн байгаа газар амьдрал өрнөж л байдаг юм байна” гэх гэгээн бодолд хөтлөгдсөн байлаа. Алъя гэж биш өөрийнхөө амийг, алдхан биеэ хамгаалах гэж арслан барс шиг давшилсан нэгнийг түлхэж унагаасан нь үхэлд хүргэсэн аж. “Хүний амь гэдэг яасан хэврэг юм бэ?” гэдгийг хорвоо дээр 20 гаруйхан насалж явахдаа Отгоо ийн мэдэрсэн гэх. Мөн энэ л үедээ бүсгүй хатуу бүхнийг сөрөх ёстой гэдгийг ойлгожээ. -

Намхан биетэй бүсгүйчүүд яаж хувцаслах ёстой вэ?

Жижиг биетэй бүсгүйчүүд юуг голлож, юунаас зайлсхийвэл өндөр, нарийхан, урт силуэттэй харагдахыг эндээс уншаарай.

1. Нэг өнгөөр дагна.- Толгойноосоо хөл хүртлээ нэг өнгөөр дагнаж хувцаслах нь биеийг уртасгаж харагдуулахад нөлөөлдөг. Энэ нь илүү өндөр болгож харагдуулдаг ид шидтэй. Хэт олон өнгийн хувцас нэг дор өмсөх нь жижиг биетэй бүсгүйчүүдэд тун тохиромжгүй. Учир нь энэ нь олон блок давхарлаж өрсөн юм шиг харагдуулна.

2. Өндөр суудалтай өмд юбка өмс. Цээж, хөлний пропорцоо өөрчилснөөр илүү өндөр харагдах боломжтой. Өндөр суудалтай өмд, шорт нь “харааны хууралт”-ыг бий болгож, хөлийг уртасгана. 

3. Макси юбканаас бүү ай. Намхан бүсгүйчүүд урт бошинз өмсвөл илүү жижигхэн харагдана гэж эмээдэг. Гэхдээ дэрвэгэр биш, шулуун баганан стильтэй юбка харин ч хөлийг чинь урт харагдуулах болно гэдгийг сана. Энгийн майкыг дотуур нь хийж, резинийг нь бүсэлхийнийхээ дээхнэ хавьд хүртэл татаж өмсөөрэй.

4. Богино өмднөөс зайлсхий. Гуталны яг дээхнэ шуумагтай өмд нь илүү өргөн, богино хөлтэй харагдуулна. Харин гуталныхаа ихэнх хэсгийг далдалсан өмд өмсвөл хөл чинь арай урт харагдана. Мөн өргөн, трапецан өмднөөс татгалзаарай.

5. Өөртөө яг таарсан, бариувтар хувцас өмс. Жаахан л сул, дэрвэгэр, өргөн загвартай хувцас биеийн чинь хэмжээг томсгож, өндрийг багасгана.

6. Нарийхан бүс сонго. Бүс бол их бие, болон биеийн доод хэсэг хоёрыг зааглаж өгдөг акссесуар. Тиймээс өргөн бүс зүүвэл цээж чинь урт, хөл чинь богино харагдах магадлалтай. Нарийхан бүс зүүвэл хувцаслалт чинь цэмцгэр болно.

7. Том хэмжээтэй гар цүнх авах хэрэггүй. Зөвхөн цүнх, бүс ч биш, ямар ч акссесуарны хувьд том хэмжээнээс зайлсхийгээрэй. 

8. Босоо шугамтай нөхөрлө. Өргөн зураас тарган харагдуулж, босоо зураас өндөр нарийхан харагдуулдаг гэдгийг өөрийнхөө галбирт зохицуулж хувцасладаг бүсгүйчүүд сайн мэдэж байгаа. Гэхдээ нэг дор хэд хэдэн босоо шугамтай хувцас өмсөхийн оронд зөвхөн зураастай өмд, эсвэл юбка сонгох нь дээр юм.

9. Хээгээ зөв сонго. Жижиг биетэй бүсгүйчүүд том том хээнээс татгалзах хэрэгтэй. Үүний оронд жижиг, босоовтор замтай хээг сонго.

10. Шовх үзүүртэй гутал өмс. Ийм гутал нь хөлийг хэвийн хэмжээнээс арай урт харагдуулдаг. Ялангуяа өсгийтэй гутал өмсөж чаддаггүй намхан бүсгүйчүүдэд сүүлийн үед моодонд ороод байгаа гурвалжин хоншоортой баллерина авахыг зөвлөж байна.

11. Бүслүүртэй гутал бүү өмс. Ийм гутал нь хөлийг илүү бүдүүн, богинохон харагдуулдаг тул бидний зорилгод нийцэхгүй.

Узбекистан АМТЛАГ, ШАРЖИГНАСАН “СУМСА”-Г бэлтгэх арга

 

АМТЛАГ, ШАРЖИГНАСАН “СУМСА”-Г ҮМХЭХЭД
АЗ ЖАРГАЛЫГ АЯНДАА МЭДРЭНЭ

 

20 ширхэг хийхэд - Гурил 500гр, ус 300гр, давс 1 том халбага, өндөгний цагаан 1ш, өндөгний цагаан 2ш, амтат
хулуу 1/3ш, бөөрөнхий сонгино 2ш, үхрийн мах 200гр, маргарин 4 том халбага, ургамлын тос 2 том халбага, зра
1/4 жижиг халбага, яншуйн үр 1/4 жижиг халбага

 

Усанд давс болон өндөгний цагаан хийж сайтар хутгаад, гурилаа хийж хатуувтар нухна. (Усаа багахан хийж

 зуурмагны  хатуу зөөлнийг тохируулна). Зуурсан гурилаа тасалгааны дулаанд 20 минут орчим байлгана.
② Амраасан зуурмагаа элдүүрээр элдэж нимгэн болгосны дараа маргаринаа хайлуулж, 1 жижиг халбага ургамлын

тостой холин гурилан дээрээ түрхэнэ.
③ Элдсэн гурилаа өндөгний хуйлмаг хийж байгаа мэт нэг талаас нь эргүүлэн хуйлж, ирмэгээр нь маргарин
урсаж гарахаас хамгаалан дотогш нь дарж хийгээд, маргарин нь бэхжих хүртэл 20 минут орчим хөлдөөгчинд тавина.
④ Хуйлсан гурил бэхжиж байх зуур амтат хулуу болон махаа томхон шиг татаад, бөөрөнхий сонгиноо нимгэн
хэрчинэ. Хэрчсэн зүйлүүд дээрээ ургамлын тос болон зра, яншуйн үр, давс хийгээд сайтар хутгана .
⑤ Бэхжсэн гурилаа хөлдөөгчнөөс гаргаж 4см урттай хэрчээд навтайлган дарж дээр нь хуурай гурил цацан
гарын алгын чинэ болтол нь нимгэн элднэ. 4-т бэлдсэн таташнаас нэг том халбага авч дээр нь тавиад өөрийн
хүссэн хэлбэрт оруулан чимхэнэ.
⑥ Өндөгний шарыг сайтар хутган задлаад чимхсэн сумсан дээрээ түрхэж өгнө. Тэгээд дээр нь хар гүнжидийн үр цацаад,

200℃ халаасан зууханд 30 минут шарж болгоно 20 ширхэг хийхэд - Гурил 500гр, ус 300гр, давс 1 том
халбага, өндөгний цагаан 1ш, өндөгний цагаан 2ш, амтат хулуу 1/3ш, бөөрөнхий сонгино 2ш, үхрийн мах 200гр,
маргарин 4 том халбага, ургамлын тос 2 том халб ага, зра1/4 жижиг халбага, яншуйн үр 1/4 жижиг халбага

 

숨사.JPG

캡22.JPG 

Зөвлөгөө: Гэрийн нөхцөлд нүүрээ арчлах хялбар арга

e2f55c23feb0b879original

 

 

Заавал их мөнгө зарж хөөрхөн, гоё сайхан болно гэвэл та эндүүрч байна. Өдөр бүр ажил, амьдрал бусад асуудлын хажуугаар байгаа боломжоо ашиглан гоо сайхандаа 10-аад минут л зарцуулаад хэвшчихвэл сайхан харагдах тун амархан. Дараах аргуудыг туршаад үзээрэй.

-Урьдаас нарийн зүсч бэлтгээд хөргөгчинд хийсэн өргөст хэмхийг нүдэн дээрээ тавьбал нүд чинь маш сайн амрах болно.
-Төмсийг сайтар цэвэрлэж хальслаад үрж нимгэн самбай даавуунд боож нүдэн дээрээ 15-20 мин байлгах нь нүдний эргэн тойронд байгаа үрчлээг арилгах болно.

-Лууванг чанаад нухашлаж дээр нь зөгийн бал нэмэн нүүрэндээ маск тавибал арьс төлжиж залуужина.

-Тараг жүржийн шүүс хоёрыг нүүрэндээ маск тавибал нүүр чинь цэвэрхэн болж арьс сайн амрах болно.

-Гялалзсан сайхан үстэй байхыг хүсвэл сүүнд 2 ширэг өндөг хольж үсэндээ түрхээд хэсэг байлгаад угаагаарай.

-Шампуниа алимны шүүстэй хольж хэрэглэж байвал үс хагтахгүй мөн гялалзсан болдог.

-Хатуу, зузаан эрүүл сайхан хумстай болохыг хүсвэл оливын тос, лимоны шүүс хийсэн бүлээн усанд гараа дүрж байгаарай.

Хайр дурлалын фэнг-шүй зөвлөгөө

011d6df2c44c9d3dbig


- 49 хоногийн заншил:

Үүнийг үйлдвэл хүссэн бүхэн биелэнэ. Хүсч буй зүйлээ маш гоёор хичээнгүйлэн гараар бичнэ.
Хувилж болохгүй дараа нь: Аяархан гүн амьсгаа хэд хэд аваад гарах агаарын хөдөлгөөнийг ажигла. Та амьдрал, хайраас яг юу хүсч байгаагаа товч тодорхой бичих ёстой. Учир нь бичсэн бүх зүйл биелэх болно.Хүслээ 49 удаа гарын үсэгтэйгээ хуулж бичнэ. /гарын үсэг шинэ байна/ Бичсэн зүйлсээ ганцаар сууж шатаана.
  Үүнийг 49 хоног үйлдэнэ. Ийн хийхдээ ер алгасч болохгүй алгасвал ахин эхлэх хэрэгтэй.. Мартаж залхуурч үл болно.
-Хайртай хүнээ буцаан авчрах арга:
-Ил захидлын хэжээтэй 4ш толь
-Инээсэн фотогоо ард нь наа.
-Мөн нөгөө хүнийхээ фотог бас наа.
-Үлдсэн хоёр толийг араар нь нийлүүлж наана.
-Дараа нь 2 зурагаа энэ наасан тольнийхоо хоёр талд өөд өөдөөсөө хархаар байрлуулаад улаан уяагаар бооно.
   Үүнийгээ 7 өдөр 7 шөнө байлгаад хайртай хүн рүүгээ залга…  
-Хийморийн дарцаг:
-Шар өнгөтэй мөн улаан даавуун дээр хос аз жаргалын тэмдэг зурж хүслээ бичнэ. Мөн хос галуу, нугас мэтийг зурж болно. Ер нь хүсч буй бүхнээ зурж болно. Бэлдсэн дарцагаа унтлагын өрөөний цонхоор гаргаж өндөрт хийсгэнэ. Түүнийгээ 7 хоног хийсгэсний дараагаар шатаах ёстой.  Энэ тухайгаа хүнд хэлж болохгүй.
Удмыг нь харж ханилахын учир
                                                                         Ханилах хүнийхээ удмыг хар гэж монголчууд зүгээр ч нэг хэлчихээгүй хэрэг. Удмыг нь хар гэдэг үгний цаана хэр их мөнгөтэй, хэр царайлаг, хэр боловсролтой хүн бэ гэсэн шалгуур огт байхгүй. Удам судрыг хөрөнгөөр жиших ямар ч боломжгүй юм. Хэчнээн боловсролтой, хөрөнгө зөөртэй хүн байлаа гээд хань ижлээ хуурч мэхлэх, зовоох, араар нь тавих гээд есөн шидийн дутагдал харин ч элбэг. Тэгвэл удмыг нь харж ханилахын учир юу вэ. Удам гэж чухам юуг хэлээд байна вэ.   Таны ханилах гэж буй хүний гэр бүлийн хүмүүжил зөв үү, ээж аавынхаа үгийг хэр сонсдог вэ, биеийн эрүүл мэнд хэр сайн бэ, амьдралын идэвх зориг тэмцэл өндөр үү, өчүүхэн зүйлд бууж өгөөд бусдын олж ирсэн хоолоор өөрийгөө тэжээлгэх дуртай тэжээвэр амьтан уу, бусдыг хэр хүндэтгэдэг вэ зэрэг амьдралын ноён нуруу болсон шалгуурууд үүнд багтдаг аж.  Түүнээс биш тэр сайдын тийм хүүтэй, тэр баяны тэр охинтой гэрлэснээрээ удам сайтай хүний хань болж буй хэрэг биш юм. Зөвхөн амьдралын зөв зам мөртэй хүнийг л удам сайтай хүн гээд байгаа юм. Удам сайтай хүнтэй ханилбал ирээдүйд учирч болох олон эрсдэлээс эмэгтэй хүн өөрийгөө хамгаалж чадна. Амар амгалан амьдралаар амьдарч, хоёр идэхгүй хоосон хонохгүй мөр бүтэн явж чадна. Үр хүүхэд тань хэн нэгнээс зүрх алдан эмээхгүй өр бүтэн, сэтгэл хангалуун өсөх болно. Энэ л амьдралын утга учир шүү дээ.   
Гэр бүл,хуримын f-6 виз,зөвлөгөө
Гэр бүл,хуримын f-6 виз,зөвлөгөө   1.Энд солонгосын  иргэнтэй суух гэж байгаа,суугаад хууль ёсны гэр бүл болж батлуулаагүй хүмүүст бичиг баримт,авахад туслалцаа үзүүлнэ.   2.Гэрлэлт(F-6)– Виз мэдүүлэхэд шаардлагатай материалыг өгөх Гэрлэлт(F-6)–визний талаарх мэдээлл өгөх Гэрлэлт цуцлалттай холбоотой асуудал (Монголд)bilgvn.bayaraab@yahoo.com 01046379091
Будагтай орчлон
Дуу алдан ёолсноо бүсгүй хана түшин хэсэг зогсов. Тэгснээ духныхаа хөлсийг шудрах аядаад гал тогооныхоо өрөөнд орлоо. Тагийг нь сөхтөл хайруулын тавагтай хоолноос уур савсч байв. Халуун саванд хоолыг нь хийчихээд эргэтэл доошоо палхийж, нойт оргиод явчихав. Тодгэрэл ширээний өнцөгөөс барин суун тустал ашгүй хонх дуугарчээ. Тэрээр амандаа “Одоохон...” гэж бувтнаад эвхэрч, хөлөө зөөн ядсаар очиж хаалганыхаа түгжээг мултлав. Царай нь хүрэнтэж, уруул нь омголтоод, усаа савируулан зогсох найзыгаа харангуутаа Алдармаа араасаа орж ирсэн Сувдад “Түргэн дуудаарай. Болохоо байж” гэж хэлчихээд тогоо шиг гэдэстэй бүсгүйг түшиж орон дээр хэвтүүлэв. Санасныг бодоход түргэний эмч удалгүй иржээ. Хамрынх нь хөлс бурзайж, нүд нь чийгтэн, уруул нь чичирхийлэх бүсгүйг чагнаа ч үгүй мөртлөө “Хэдэн настайдаа анх эрэгтэй хүнтэй унтсан?” гэж эхлээд хэрэггүй гэмээр баахан асуултаар буллаа. Тэгснээ “Чи чинь хөдөөнийх юм байна ш дээ” гэж хайнгадуухан дуугарав.

Төрөх гээд өвдөж байгаа эмэгтэйд тусламж үзүүлэх биш эд хөрөнгийн тооллогоор ирсэн комисс аятай ташаа тулан, гэр доторхийг тойруулан нэгд нэгэнгүй ажиглах махлаг бор эмчид Тодгэрэл гар картаа сарвайв. Орчин үеийн тохижилттой, чинээлэгжүү байдал нь тэр эмчид таалагдав бололтой “За, за яахав. Төв эмнэлгийн хяналтад орсон юм байна. Аваад явахаас” гэж дуугарахад нь Алдармаа, Сувд хоёр бараг зэрэг шахам амьсгаа авчээ. Тодгэрэл хоёр найзаараа түшүүлээд түргэний машинд суутлаа Ширмэнгийн гар утас руу залгав. Аргаа бараад Тодгэрэл “Хайр аа, эмнэлэг рүү шууд очоорой” гэж бичил зурвас илгээснээ нүдэндээ дүүрч ирсэн нулимсаа нууж ядан байгааг анзаарсан Алдармаагийн самсаа шархиран огшиж ирсэнээ найзынхаа хамар дээр бурзайсан хөлсийг арчиж өгөөд, хацар дээр нь зөөлөн үнссэнээ “Бид хоёр араас чинь очно” гээд эргэв.

Дотно танил аялгуу бүүр түүрхэн сонстож байлаа. Монголын радиогоор “Төрийн дуулал” эгшиглэж байна гэдгийг Тодгэрэл мэдэж байвч өглөө, оройн алин болохыг ялгаж чадсангүй. Гэтэл хүүхэд уйлах дуу тодоос тод сонсогдлоо. Ам нь өмөлзөвч дуугарч өгсөнгүй. “Ашгүй, ухаан орлоо. Пульсийг нь сайн тоолоорой” гэж сувилагчдаа хэлээд их хэмч Бужгар хорвоод ирсэнээ зарлах гэсэн шиг адтай нь аргагүй уйлах охиныг аваад Тодгэрэлийн дэргэд очив. “За, хар даа. Энэ муухай амьтныг. Чи гурван килограмм охин төрүүлсэн. Чамд баяр хүргэе”. “Алив, миний охин”. Тодгэрэл зөөлөн дуугараад нулимс нь бүрхэн ирсэн ч гараа сарвайн охин руугаа тэмүүллээ. Хүндрэл өгсний улмаас хагалгаанд орсон бүсгүй хоёр хоноод “Эх”-ийн тасаг руу шилжжээ. Өрөөнд орж очсоноос нь хойш түүнийг амаа цангатал асууж байцаасан махлаг шар хүүхнийг Бүрнээ гэх. “Хадамдаа голомт залгах хүү төрүүлж өглөө. Надаас өөр буяныг нь хүртэх бэр эднийд байхгүй” гээд ам хуурайгүй ярьж, аяга тавилгүй идэж, уух ихэмсэг бардам түүний зэргэлдээх орон дээрх анхныхаа охиныг өлгийдөж аваад хоёр хонож байгаа бүсгүй бол Заяат. Тэс өөр өнгө төрх, ааш аягтай гурван бүсгүй ийнхүү нэг өрөөнд оржээ. Бүрнээг эргэж ирэх хүн олон төдийгүй тэрээр өдөржин утсаар ярьж, зааж, зааварлаад жигтэйхэн завгүй өнжинө. Чанартай, тансаг хоол хүнс завсар зайгүй болтлоо идэж уудгаараа бол Бүрнээ хамгийн их сүүтэй байхаар. Гэтэл тэрээр хүүгээ цатгах нь байтугай цайх юм үгүй аж. Хүндрэлгүй, анх төрсөн гэх Заяат өөрийнхөө хүүхдээс илүү гарч чадахгүй. Харин Тодгэрэл хүндрэлтэй, хагалгаанд орсон мөртлөө хамгийн их сүүтэй. Хэдэн оймс илүү элээсэн юм гэсэндээ Бүрнээ хүүгээ өлсгөхгүйг хичээж Тодгэрэлээр хөхүүлнэ. Хоёр хүүхэд хөхүүлсэн ч хөх нь чинэх тул сааж, бас бусдад илүүчилдэг байлаа. Тодгэрэл охин төрүүлчихээд ийн гурав хонож байхад өөрийнх нь хайртай залуу, охиных нь эцэг Ширмэн бараагаа ч харуулсангүй.

“Цаадахь чинь хэн бэ гэдгээ харууллаа ш дээ. Одоо өөрийгөө, бяцхан охиноо л бод. Чи бид нарын үгэнд орсон бол Ширмэнгээс аль хэдийнэ холдож, салах ёстой байсан юм”. “Сайн, сайн гээд хир халдаадаггүй биз дээ? Тэр сайн хүн чинь одоо яаж байна? Хуурамч, ор, хөнжлийн жаргал хөөсөн, хормойн донтой эрчүүд л үр хүүхдийн сургаар ингэж алга болж байхгүй юу. Эмнэлгээс гараад тэр гэр орон руу нь зүглэж хэрэггүй”. Алдармаа, Сувд хоёр нь зэмлэж, аргадахыг хослуулан ингэж ятгахад Тодгэрэлийн зүрх улам шимширч байж ядталаа гомдовч ил гаргахгүйг хичээнэ. Түүнийг ийнхүү шаналж байхад Бүрнээ “Миний хүүг хөхүүлээрэй. Ээжийгээ дууриасан хоолонд сайн хүү шүү” гээд байсхийгээд шавдуулна. “Ховдог, сувьдагаараа гайхуулах гэж” хэмээн дотроо бодовч Тодгэрэл хүүг нь хөхүүлж, унтуулна гээд ихэр хүүхэдтэй хүн шиг завгүй өнжинө. Тэгэхэд Бүрнээ өдөржин ийш тийш утсаар ярьж байснаа “Миний сайд найз туслахаа явуулчихаж” гэж сагс дүүрэн цэцгийн баглаа, үнэтэй бэлэг сэлтээ үзүүлж гайхуулна. Тэгснээ “Манай энэ ч яахав, хурган дарга болохоор 200-хан мянган төгрөг өгч байна. Үүнээс илүүг чадахгүй л дээ” гэж хүүтэй болсонд нь баяр хүргэж ирсэн хүмүүсээ өгсөн бэлэгнийх нь үнэ, өнгөөр дугаарлах нь Тодгэрэлд хүүхдийг нь хөхүүлэхээс тээртэй санагдана.

Ээж болж, анхныхаа үрийнхээ дууг сонсч, ангир уургаа хөхүүлсэн хорвоогийн хамгийн баярт мөчдөө хамт байсан Заяат эмнэлгээс гарсан тэр өдөр Тодгэрэл илүүтэй хямарч, тавгүйрхэв. Яг ийм үед нь Бүрнээ зэрэг, зиндаагаа гайхуулах гэж гарахаасаа нэг хоногийн өмнө төлбөртэй өрөө рүү орсон болохоор тэрээр охинтойгоо хоёулахнаа үлджээ. Нойр нь хүрэхгүй эргэж, хөрвөөж байснаа Тодгэрэл үнэгчлэн унтах охиноо өхөөрдөн хэдэнтээ үнсээд босч суулаа. Хань болж, сэтгэлээ онгойлгодог өдрийн тэмдэглэлээ үргэлжлүүлэн бичив. Аав, ээж хоёрыг нь орлож өгсөн ахынхаа үгэнд оролгүй “Ширмэн шиг сайн хүн байхгүй” гээд зөрүүдэлж явсандаа анх удаа харамсч бүсгүй шөнө хэвийснийг анзаараагүй байна. Гэнэт хонгилд хүмүүсийн ярих болоод хөлийн чимээ сонсогдож, төдөлгүй томоос тос гэдэстэй эмэгтэйг сувилагч түшсээр орж иржээ. Орондоо амжиж орсон Тодгэрэл унтаж байгаа дүр эсгэн хэвтэж байгаад дугхийчихэж. Үүр шөнийн заагаар өвдөж ирсэн нөгөө бүсгүй төрчихөөд орж ирэхэд нь сэрэв. Гурав дахь төрөлтөөрөө охинтой болсон Навчаа орос, монголоор хольж ярьсан хачин их хямсгар төрхтэй бүсгүй аж. Ийнхүү өрөөндөө дөрвүүл болсон Тодгэрэлд дахиад нэг хүүхэд амлуулж, хөхүүлэх ажил нэмэгджээ. Бардам, ихэмсэг, баярхуу зангаараа Бүрнээтэй адил боловч ааш зангаа авалцаагүй болохоор Навчаа илүү муухай ааштай, дээрэнгүй ч юм шиг санагдсан байна. Хүүхдийнх нь чихээр хатгуулж уйлагнаад унтахгүй болохоор Навчаа “Чи цадтал хөхүүлсэн юм уу? Аль эсвэл надад хар дэлэнгээ харамлаад байгаа юм уу?” гэж Тодгэрэлд уурлана. “Хайрт Ширмэн минь яагаад сураггүй болов? Өөр хүүхэнтэй завхайраад яваа нь үнэн юм болов уу? Эмнэлгээс хурдан гарах юмсан” гэх шаналгаат бодол түүнийг дотроос нь урж байсан болохоор Навчаагийн ааш аяг илүү тээртэй санагдана.

Охиных нь хүй цөглөөд, өдрөөс өдөрт хөрсжин, эрүүл саруул хөөрхөн бойжиж байвч Тодгэрэлийн хагалгааны шарх эдгэрээгүйгээс тэр хоёрын эмнэлгээс гарах нь хойшлоод байлаа. Тэр өдөр төрөлхийн зүрхний гажиг, тархины даралттай гарсан охиных нь бие гэнэт муудсанд Навчаа цухалдан, ийш тийш утасдан танил талаа дуудаж, эмнэлгийнхнийг түргэн авахуулжээ. Хөхөж ч чадахгүй, ам нь ангалзан уйлж, таталт өгч эхэлсэн охиныг сэхээн амьдруулах тасаг руу шилжүүлэхэд сүүнийх нь ээж болсон Тодгэрэлийг хүүхэдтэй нь хамт тэнд аваачив. Тодгэрэл тэр тасгийн нэр болоод хүнд өвчтэй хүүхэдтэй нь хамт охиныг нь оруулсанд дотроо ихэд цэрвэж, сэжиглэсэн байна. Яагаад ч юм бэ, муу совин татаад нэг л хүйт даагаад байж. Тэрээр бие нь олигтой тэнхэрч өгөхгүй, сульдаж, хөхний сүү нь татраад байгааг анзаарч, мэдрэх тусмаа Ширмэнд голдоо ортол гомдож байлаа. “Хүүхэд гаргах гэж яарахгүй шүү гээд байхад чи одоо юу яриад байгаа юм бэ?” гэснээ худлаа инээж “За, за тоглосон юм. Миний хайр хүүхдэд хайртай юм чинь, тийм ээ. Хайр нь чамд хамгийн том бэлгээ барилаа шүү” гэж булзааруулаад өнгөрснийг нь санаж “Тэр үнэхээр хүүхдэд дургүй, хүсэхгүй байж” гэж бодох тусам Тодгэрэлийн дотор давчдан үхмээр санагдах. Гэвч түүний “Бусдын дор орохгүй, хүнд муугаа үзүүлэхгүй” гэсэн шазруун зан нь хөдөлж, “Чамд илүү санагдаад зугтаж байгаа бол энэ чинь надад эрдэнэ” гэх бодол нь түүний зовхийг хүртэл өргөж өгнө.

Охиныг нь төрүүлчихээд хэд хонож байхад бараагаа харуулаагүй эр бол Тодгэрэлийн дэргэд ихээхэн юм үзсэн амьтан аж. Хоёр ч бүсгүйтэй дэр нэтгэсэн атлаа 1-2 жилийн дотор шилнийх нь хонхорхойг харсан гэх Ширмэн оройтчихоод, таксины мөнгөгүй гэр рүүгээ яаран алхаж явсан Тодгэрэлийг “Харангуутаа дурлачихлаа” гэж араас нь дагаж, сайн сайхан үгээр цатгасаар байгаад өөрийн болгож авчээ. Эхнэр, хүүхний намтар арвинтай түүнд нүүр өгөхгүй гэж бодсон ч нэг л мэдэхэд Тодгэрэл түүнийх болж, гэрт нь очсон байна. Ийнхүү Ширмэнд бие, сэтгэлээрээ дурласан болохоор бусдын шүүмлэл, зэмлэл бүгдийг сөрж, гагцхүү түүний төлөө төрсөн мэт уярч, хайр халамжиндаа умбуулжээ. Гэтэл тэр “сайн” залуугийн чанар ийнхүү танигдсанд Тодгэрэл өөрийгөө зэмлэв. “Аавгүй өсөх азгүй охин юм даа” гэж бодохоос дотор нь харанхуйлна. Тэрээр аавгүй байхын зовлонг амсч өссөн болохоор тэр. Өнгөрсөн, өнөөдрийнхөө шаналгаанаас өөрийгөө холдуулах гэж ядах бүсгүйн бие улам сульдаж, хоёр хөх нь чинэрч хавдаад охиноо ч цатгаж чадахаа больжээ. Тодгэрэл өндөр халуурч, нэмэлт эмчилгээнд орсон тул охиныг нь угжихаас өөр аргагүйд хүрэв. Түүний хөх өвдөөд, хүүхэд хөхүүлж чадахаа болихтой зэрэгцэн Навчаагийн охины бие дахин мууджээ. Тэр өдөр ээлжтэй байсан сувилагч Буд хүнд хүүхэд олон байсан болохоор борви бохисхийх завгүй өдөржин гүйсээр оройхон хэрд түр амсхийсэн байна. Ядарсандаа болоод Буд сандал дээрээ нам унтчихжээ. Хоолойгоо сөөтөл уйлсан хүүхдийн дуунаар арайхийн сэрэв. Өрөөн дэх голын буюу эмчилгээний орон дээр хүчилтөрөгч залгуулсан Навчаагийн охин, түүний наад талын жижиг тасалгаанд Тодгэрэлийн охин байжээ. Будыг яаран очиход Тодгэрэлийн охины хоолой сөөчихсөн уйлж байлаа. Явуут дундаа охиныг сугавчлаад “Сэхээ” рүү ортол Навчаагийн хүүхдийн царай хачин болчихсон байжээ. Сувилагч бүсгүй сандарч Тодгэрэлийн охиныг орон дээр тавиад яаран очиж, хаалгаа дотроос нь түгжсэн байна.

Буд мэддэг, чаддаг бүхнээ Навчаагийн охинд хийсэн боловч оройтсон нь тодорхой болов. Айж, мэгдсэн бүсгүй уйлж байсан охины аманд сүүтэй угж ойртуулахад ховдоглон хэд сорсноо нойрондоо дийлдэн унтаад өгчээ. Сандарч, салгалсан сувилагч бүсгүй хөшиж, хөрсөн охины цогцосны оронд ходоодоо баярлуулаад нойрондо умбасан Тодгэрэлийн охиныг аваачжээ. Өдийд энд хэн ч орж ирэхгүй гэдгийг мэдэж байсан болохоор Буд өөрийгөө тайвшруулахыг хичээж, бүгдийг өөрийн санаснаар янзлаад гарсан байна. Тэрээр чимээ гаргахгүйг хичээн өлмий дээрээ алхсаар “Эх”-ийн нэгдүгээр тасаг руу ортол Тодгэрэл өөдөөс нь хараад зогсч байв. “Эмчилгээ хийлгэж байж яагаад босчихсон юм бэ?” гэж ичсэн хүн хүн ална гэгчээр зандрангуй хэлснээ “Эмч мэдчихвэл загнана. Одоо унт, унт” гээд Тодгэрэлийг оронд нь түлхэх шахам оруулжээ. “Миний охин өлсч байгаа болов уу?” хэмээн түүнийг аргадангуй харахад “Хөхөө хөхөхгүй байгаа болохоор яаж өөдтэй байхав. Тэглээ гээд чи яалтай билээ. Сая бас эмчилгээ хийлээ. Одоо унт” гэчихээд сувилагч Буд гарчээ. Энэ чимээнээр Навчаа сэрэв бололтой яраглан хөдөлснөө “Унтахгүй юугаа хийгээд шөнө ч гиюүрч суудаг юм бэ?” гэж уцаарлаад хөнжилдөө шургав. Орондоо орж, гүнзгий амьсгал аваад, нүдээ анин хэвтсэн Тодгэрэл хонгилоор цааш алсран холдох өндөр өсгийтийн тог, тог гэх чимээ түгшүүртэй, зэвүүн ч юм шиг санагджээ. Унтаж чадахгүй хэсэг эргэж, хөрвөөж байснаа Тодгэрэл өндийж суулаа. Шөнийн 01.30 цаг болж байв. “Энэ шөнө яагаад өнгөрч өгөхгүй, цаг ийм эрт байгаа юм бол?” хэмээн өөртэйгээ яриад, часхийтэл хатгуулж, халуу төөнөн чинэрэх хөхөндөө янгуучлан бүсгүй буцаж хөнжилдөө шургав.

Салхи сэвэлзэх шиг болсон чинь онгорхой цонхоор Ширмэн ороод ирэв. Тэгснээ Тодгэрэлийг дуугарч амжаагүй байтал охиноо шүүрч аваад гараад явчихжээ. Хашгирах гэтэл дуу нь гарч өгөхгүй байлаа. Хөлийг нь хүнд юмаар дарчихаж. Хөдөлж ч чадахгүй уйлж гарав... Хар дарсан зүүдэндээ арайхийн салсан Тодгэрэл давхийн өндийтөл дэргэд нь сувилагч Буд зогсч байлаа. Гарыг нь атгаснаа “Хоёулаа гаръя” хэмээн дохижээ. Айх, гайхахыг зэрэгцүүлсэн Тодгэрэл Будыг дагасаар хонгилын урд мухарт байх модон сандал дээр очив. Хэсэг дуугүй сууж байснаа Буд “Нөгөө хар юм чинь ирээгүй биз дээ?” гэж асуусан байна. Цаанаас нь өөр юм хэлэх гээд байгааг анзаарсан Тодгэрэл толгой сэгсэрчихээд түүнээс нүд салгахгүй ширтсээр байв. “ Заваан эрчүүдийн бузар явдал хүүхдэд хүртэл гай болдог байхгүй юу” гээд Буд хоолойгоо зангируулжээ. Тодгэрэл ухасхийн босч, түүнийг барьж авсанаа “Миний охин зүгээр үү? Миний охиныг аваад ир” хэмээн хашгирав. “Тодгэрэл минь, биеэ барь. Ямар хөөрхөн амьтан байлаа. Гэнэт л амьсгал хураачихлаа. Хөхөөрөө байсан болохоор угжны сүү хоол болоогүй байх аа”. Буд эмгэнэж буй дүр эсгэн ингэж хэллээ.

Хангинатал уйлж байснаа тачигнатал инээж, ухаан нь орж гарав бололтой элдвийн юм ярьж эхэлсэн Тодгэрэлийг сэтгэц өөрчлөлтийн тасаг руу шилжүүлэх гэж байхад нь Алдармаа иржээ. Тэрээр жижүүр эмч Намхай, сувилагч Буд хоёртой уулзсаныхаа дараа найзыгаа ямар ч байсан эмнэлгээс гаргаж авахаар шийдсэн байна. “Энэ хүүхдийг ойрын хэд хоногтоо “Сэхээ”-нээс гаргаж болохгүй гэж эмч хэлсэн шүү. Гэхдээ эмчилгээг нь эрчимжүүлэх шаардлагагүй. Энэ хэдэн витаминыг өглөө, оройд хийж өгөөрэй” хэмээн ээлж хүлээн авсан сувилагчдаа дахин дахин захичихаад гарлаа. Нар, салхинаас хүртэл нүгэлт нүдээ нуух гэсэн юм шиг том хар шил зүүж, цувныхаа захыг босгоод урд замаа харахгүй шахам тонгойн гүйсээр Буд жийпний дэргэд очиход нэгэн эр буруу талын хойд хаалгыг онгойлгож өглөө. Хурга шүүрсэн чоно шиг хормын зуур тоос татуулан алга болсон машиныг цонхоор харж зогссон Навчаа “Энэ Буд их явдалтай хүүхэн шүү” гэж амандаа бувтнаад ширээн дээрээс жүүс авч саваар нь хөнтрөн залгилав.

“Эмчилгээ маш сайн тохирч байгаа учраас охины чинь бие наашилсан. Мантайгаад жин нэмсэн байна лээ. Тийм болохоор та санаа зоволтгүй”. Будын ийн хэлснийг эргэцүүлж хэсэг сууснаа “Эд нарт итгэх арга байхгүй. Тодгэрэлийн охин ямар хөөрхөн амьтан байлаа. Тэгтэл яаж байна. Эм, тариаг нь хольж, сольчихсон болов уу, яасан л бол доо. Муу эх нь солиороод гарлаа ш дээ” гэх бодол нь Навчааг хатгаад суулгасангүй. Тэрээр орныхоо хөл дээрээс торгон халаадаа авч нөмрөөд өрөөнөөсөө гарав. Түүнийг “Хүүхдийн” гэх тодотголтой “Сэхээ”-ний тасагт очиход Бужгар эмч тос уулзаад өрөө рүүгээ дагуулан явахыг асрагч бүсгүй харжээ. Тэрээр “Навчаа хэнтэй уулзахыг сайн харж байгаарай. Ямар нэг юм мэдэгдвэл эгчдээ хэлээрэй” гээд гар утсанд нь 10 мянган төгрөгний нэгж хийж өгсөн Буд руу яаран утасдаж, харснаа дамжуулсан байна. Унтаж байгаа бүсгүйн царай улаа бутарч, бие нь тавирч, тайвширч байгаа нь илт. “Ашгүй дээ. Ямар ч байсан айхтар цочролыг нугалаад авах шиг боллоо. Манай Сүрэн гуай ч хий хөөрөлт, нялх биений янд амтай сайн хүн дээ. Энэ хүний ачаар би өдий зэрэгтэй яваа ш дээ. “Айхтар өвчнийг мөргүй эдгээсэн” гээд ээж минь Сүрэн гуайг амьд бурхан адил дээдлэн хүндэлдэг байсан даа”. Алдармааг гаднаас орж ирэхийг ч анзаарахгүй бодолдоо ийнхүү умбан суусан ээж нь гэнэт сүрхий харснаа өвдгөө нужигнуулан босоод “Одоо айлтгүй байх аа” хэмээн охиныхоо чихэнд шивнэв.

Алдармаа хонины шинэ махаар хар шөл хийчихээд Тодгэрэлийн дэргэд очиж духан дээр нь гараа зөөлхөн тавилаа. Нүдээ алгуурхан нээснээ инээх аядаад “Миний охин хаана байна?” гэж шивнэх төдий хэлсэн Тодгэрэлийн нүдэнд нулимс цийлэгнээд ирэв. Алдармаа санчиг руу нь унжиж ирсэн үсийг нь арагш илбээд “Миний найз маш тайван байгаарай. Эрүүл байхад бүх юмны учир олдоно” гэхэд нь Тодгэрэл бүр асгаруулан уйлжээ. Тодгэрэл, Алдармаа хоёр шөнөжин ярьж хонов. Охиныхоо төрхийг байн байн ярьж, “Миний охин амьд. Алдар аа, чи ойлгож байна уу?” гэх түүнд юу гэж хэлэхээ мэдэхгүй байсан ч “Мооргоос хүүхдийн цогцос авахад “Ээж нь хэн билээ? Навчаа бил үү?” гэж асуусныг Алдармаа санав. Удам дагасан сайн оточ Сүрэн гуай цаг алдалгүй зөв оношилж, ардын эмчилгээ хийснээр Тодгэрэл ийнхүү хуучин хэвэндээ оржээ. Ярилцаж, тохиролцсоныхоо дагуу Алдармаа, Тодгэрэл хоёр хамгийн түрүүнд сувилагч Будтай уулзах гэж ажил дээр нь хэд хэд очсон боловч “Ээлжийнхээ амралтыг авсан” гэх хариу аваад буцсан байна. Бужгар эмч мэргэжил дээшлүүлэхээр сарын хугацаатай Энэтхэг рүү явсан тул тэр хоёр Навчааг олж уузахаар шийджээ. Ажлаасаа чөлөө авсан Алдармаа өөртэй нь уулзаж чадаагүй ч Навчаагийн дотны найзтай тааралдаж, түүний ярьсныг сонсоод бүр ангайхад хүрсэн байна. “Тодгэрэлд хэлэх үү, байх уу? Ямар ч байсан Навчаатай уулзаж байж болъё” хэмээн баяртай ч юм шиг, түгшүүртэй ч гэмээр мэдээ тээсээр харьтал Тодгэрэл байсангүй.

Утсаар ярьтал “Удахгүй очно” гээд тасалчихаж. Алдармаа угийн дөлгөөн, аядуу ааш зантай найзыгаа ингэж ширүүн дуугарсанд нь бага зэрэг гайхсанаа “Барагтай бол гоомой юм хийхгүй хүн. Даанч дурлалдаа шатаад сохорсон юм шиг зүтгэсээр байгаад ийм байдалд хүрчихсэн болохоос” гээд тайвшрав. Энэ үед Тодгэрэл “Жонон” бааранд хөлчүүрхэн суугаа хайртай залуугийнхаа өөдөөс хараад, хажуугийн ширээнд нь сууж байлаа. Тахир бургас шиг хөлтэй, өндөр цагаан хүүхэн “Чам шиг юмыг хэн ч биш болгоно, хараарай” гэж ирээд Ширмэн рүү омогдон давшилснаа хараал, зүхэлтэйгээ хамт гараад явчихав. “Амласан мөнгөө өгсөнгүй” гэж ааг амьсгаагүй загнасан тэр бүсгүйг явсаны дараа Ширмэн тонгойж, ширээ тохойлдон хэсэг сууснаа “Та хоёр чинь бас яагаад дуугаа хураачихав аа? Хэдүүлээ сайхан ууцгаая л даа”. Архи аягалах зуураа “Муусайн хүүхнүүд ингэж л байдаг ш дээ” гэжээ. Нэлээд согтсон төдийгүй уур нь их хүрч байгааг нь анзаарсан Тодгэрэл янжуур асааж салаавчилсан ч сорж чадахгүй уугиулж суув. Түүний шинэхэн танил хоёр найз нь сурамгай гэж жигтэйхэн тас тас инээж, чанга дуугаар ярьсаар эрчүүдийн анхаарлыг татаж амжлаа. “Согоо шиг гурван бүсгүй сууж байхад яагаад анзаарсангүй вэ? Бүсгүйчүүд ээ, танилцъя л даа”. Архи, тамхины үнэр нэвчсэн Ширмэн хөлчүүрхэн гуйвж ирсэнээ Чоогий, Индрээ хоёрын хүзүүгээр тэвэрч авлаа. Тодгэрэл төрхөө өөрчилж, огт өмсдөггүй хувцас, цагаан шаргал пиджак, том хар шилээр гангарч, өөрийгөө нууж халхавчилсан хэдий ч түүнийг дэргэдээ ирэхэд бага зэрэг эмээж, сандалтайгаа ухрав.

Төдөлгүй Ширмэн түүний хоёр найз, Тодгэрэл, Чоогий, Индрээ гээд нэг ширээнд зургуул суусан ч бүсгүйчүүд санаачлагыг гартаа авч дөнгөжээ. Ширмэнтэй зэрэгцэн сууж, түүнд ил цагаан сээтэн хаяж эхэлсэн Чоогий “Залуус аа, бүжиглэвэл ямар вэ?” гээд гараа гозолзуулан боссон нь түүнийг Тодгэрэлээс холдуулах гэсэн санаа байв. Индрээгийн утасны дугаарыг авч, маргааш уулзах газар, цагаа тохиролцоод Тодгэрэлийг гарахад Ширмэн шүлэнгэтсэн харцаар Чоогийг ширтэн, хоёр хонгон дээр нь гараа тавиад найгаж байлаа. Нулимсаа залгиж, салгалж ирсэнээ бүсгүй яаран алхсаар зам хүрч, таксинд суув. “Чи чинь хаачдаг байна аа? Цаг 00 өнгөрч байна ш дээ” гээд нүд нь орой дээрээ гарчих шахан хаалгаа онгойлгож өгсөн Алдармаа “Хаанаас, юугаа өмсчихсөн юм бэ?” хэмээн дуу алдав. Тодгэрэл “Чимээгүй” гэж найздаа анхааруулаад хоёул яаран жижиг өрөө рүү оронгуутаа хаалгаа дангинатал хаагаад авчээ. “Найз нь Ширмэнг яаж явааг харах юмсан гэж бодоод тэрний байнга үйлчлүүлдэг бааранд нь очлоо. Очихоосоо өмнө биеэ үнэлдэг хоёр бүсгүйтэй танилцаад хамт очсон гээд бод доо. Би тэр хоёрт үнэн учраа ярьсан. Нөгөө хоёр чинь тэр дор нь л огт өөр, ийм хүн болгоод хувиргачихсан. Би тэр хүний тухай ярих ч үгүй. Ширмэн бол архи, янхан хоёрын алчуур болсон байна лээ. Одоо охиноо л яаралтай олж авах хэрэгтэй байна”. Тодгэрэлийн ярьсан энэ бүгд бодогдоод Алдармаагийн нойр хулжжээ.

Ээлжийнхээ амралтыг 10 гаруй хоног хэтрүүлсэн Будыг ажилдаа ирэхэд үүдэнд нь Навчаа, Тодгэрэл хоёр зогсч байлаа. Хэрэг бишидсэнийг мэдсэн сувилагч бүсгүйн царай зэвхий дааж, хөдөлгөөнгүй зогсчээ. Бүх асуудлыг мэдэж, учрыг аль хэдийнэ олсон болохоор тэр хоёр уурлаж бухимдаагүй байна. Харин ганцхан асуултад хариулахыг Будаас шаардав. Яагаад ингэх болов гэдгийг тайлбарлах гэж ээрч муурч, сандарсан Будын амнаас “”Чи надад туслахгүй бол амиа хорлоно” гэж Ширмэн намайг байнга дарамталж байх үед Навчаагийн охин амьсгал хураасан. Тэгээд би бас Тодгэрэлийг бодоод хүүхдийг нь сольж тавьсан” гэх үг унажээ. Түүний үгийг Тодгэрэл гүйцэд сонсохыг хүссэнгүй. Харин Навчаа “Чи зүгээр л биеэ үнэлээд, өөрийгөө золиод явж байхгүй жирийн нэг бүсгүйг давхар хагацалд унагах гэсэн бузар эм. Чи надад хүний хүүхэд үлдээж, хуурахынхаа оронд үнэнийг хэлэхгүй яасан юм бэ? Миний үйлээр надад богинохон настай амьтан ирсэнийг би мэдэж л байсан ш дээ. Чи ч ёстой чивэлт эм юм даа” хэмээн хатуухан хэлэхэд Буд харц дальдран, газар шагайж зогслоо.

Навчаа машиндаа орж суугаад Тодгэрэлтэй ч харц цагаан үг дуугарч амжаагүй байтал түүний нөхөр ярив. “Хүний үнэргүй новшийн амьтныг чинь 2-3 цохисон чинь үхдэл царайлдаг байна ш дээ. Хоёр машиныхаа бичиг баримтыг, бас газар эзэмших эрхтэйгээ “Май” гээд сарвайж байна. Архи, хүүхэн хоёрт толгойгоо бариулсан тэр новшид өөр юу байхав дээ”. “Би ч гэсэн Тодгэрэлд эвгүй зан гаргаж байсан даа, хөөрхий. Бужгар эмч эх барьж авсан болоод ч тэр үү, бүхнийг гадарлаж байсан. Лут хүн шүү”. Нөхрийнхөө юу ярьсныг Тодгэрэлд хэлэхийнхээ өмнө Навчаа ийн бодож амжжээ. “Охин бид хоёр тэрнээс юу ч авахгүй”. Тодгэрэлийг ингэж хэлэхэд Навчаа тосч аваад “Авахдаа гол нь биш. Хувийн тооцоо хийгээд хаяна гэж тохирсон биз дээ. Хоёр машин, тэр орон сууц барих зориулалттай газрыг нь “Хүүхдийн төлөө” асрах төвийнхөнд бэлэглэчихье” гэв. Тодгэрэл давхраатай алаг нүдэндээ оч татуулан инээмсэглээд толгой дохиж харагдлаа. Түүний сэтгэлд гэгээ татсан нь илт. Өнгө, будгаараа ялгарах хүний орчлонд харанхуй шиг харлаж нүүгэлтэн, айдас, аймшиг тээсэн хүн дүрст амьтад цөөн бус гэлтэй.
Эх сурвалж www.wikimon.mn
Цус харвалтанд үзүүлэх анхны тусламж - цус ханах
Энэ нь хятад профессорын өгсөн зөвлөгөө юм. Гэртээ байнга тариурын зүү байлга. Энэ нь цус харвалтын үед аврах үнэхээр гайхалтай, уламжлалт бус арга юм. Үүнийг дуустал уншаад, дараа нь цааш нь бусдад дамжуул. Үүнийг мэдэж авснаар хэзээ нэгэн цагт та хэн нэгэнд туслах болно. Энэ үнэхээр гайхалтай юм. Тиймээс, эдгээр гайхамшигтай зөвлөгөөг унших цаг гарга. Хэн нэгний амьдрал танаас шалтгаалах цаг таарах ч юм бил үү…

"Аав минь саа өвчин тусч, хожим нь харвалтын улмаас нас барсан. Би анхны тусламж үзүүлэх энэ аргыг өмнө нь мэддэггүй байсан маань тун харамсалтай. Цус харвах үед тархины судаснууд аажмаар тэсэрнэ. Цус харвалт болсон тохиолдолд, тайван байх хэрэгтэй. Хохирогч хаана ч байсан хамаагүй, түүнийг хөдөлгөж болохгүй. Яагаад гэвэл хөдөлгөх л юм бол судасны тэсрэлт болно. Түүнийг дахин унахааргүй тохитой суулгаад дараа нь цусыг нь ханах хэрэгтэй. Хэрэв гэрт тань тариур байвал зүүгээр нь, байхгүй бол оёдлын зүү, эсвэл тээглүүр зүү ч хэрэглэж болно.

Ажиллах дараалал:

1.Зүүгээ гал дээр барьж ариутгана

2. Ямар нэг тусгай цэгүүд хайхгүй, хурууны хумснаас мм зайтай хатгана

3. Цус гартал нь хатгана

4. Цус шүүрч эхлэхгүй бол цоолсон хурууг өөрийн хуруунуудаар шахаж цус гаргана.

5. Бүх 10 хуруунаас цус гарсны дараа хохирогчийг ухаан ортол хүлээх хэрэгтэй.

6. Хэрвээ хохирогчийн ам мурийсан байвал чихийг нь улайтал нь татаарай

7. Дараа нь чихний дэлбээ бүрээс хоёр дусал цус гарахаар хоёр удаа зүүгээрээ хатгах.

Хэдэн минутын дараа хохирогч сэргэх ёстой. Хохирогчид ямар нэгэн хэвийн бус шинж тэмдэг илэрсэн бол түүнийг хэвийн байдалд ортол хүлээгээд дараа нь эмнэлэгт хүргэнэ. Хэрвээ эхлээд яарч түргэн тусламжаар эмнэлэг рүү хүргэх юм бол замдаа машинд сэгсрэгдэн тархины судасны тэсрэлт болж бүр хүндрэх болно. Тэр алхаж явж чадаж байвал аврагдлаа гэсэн үг юм.

Хүний амь аврахын тулд цус ханах энэ аргыг би Сан-Juke-д амьдардаг Хятадын уламжлалт анагаах ухааны доктор Хa Бу Тин-аас мэдэж авсан. Түүнээс гадна энэ аргыг амьдралд турших боломж надад таарсан учраас 100 % үр дүнтэй гэдгийг батлан хэлэх байна. 1979 онд би Taй Чунг-д байдаг Фунг Гаап коллежид багшилж байлаа.

Нэг удаа ангидаа байж байтал өөр нэг багш сандран гүйж ирээд: "Хатагтай Лю, хурдлаарай, манай удирдагч тархинд нь цус харвачихлаа!" гэж хэллээ. Би тэр даруй гурван давхар луу гүйлээ. Манай удирдагч ноён Чэнь Фу Тянийг харахад царай нь цайж, үг яриа нь ойлгомжгүй бас ам нь муруйсан, харвалтын бүх шинж тэмдэг илэрсэн байлаа. Би тэр даруй дадлага хийж байсан оюутнуудын нэгийг тариур авахуулахаар эмийн сан руу гүйлгэж, дараа нь ноён Чэний бүх 10 хурууг хатгалаа.

Хэдэн минутын дараа бүх 10 хуруунаас вандуйн үр шиг дусал цус гарсны дараа ноён Чэний царайны өнгө засарч нүд нь тогтож ирэв. Гэвч ам нь мурий хэвээр байлаа. Тиймээс би цусаар дүүргэхийн тулд түүний чихийг зулгаав. Чих нь улаан болонгуут би хоёр чихний омгийг цоолж хоёр хоёр дусал цус гаргав. Аль аль чихнээс тус бүр хоёр дусал цус гарсны дараа гайхамшигт явдал болж, 3-5 минутын дотор амны хэлбэр эргэн хэвдээ орж, яриа нь оновчтой болсон юм. Бид түүнийг хэсэг амрааж, аяга халуун цай уулгаад шатаар буулган Вэй Бах эмнэлэг рүү явууллаа. Тэр тэнд нэг л шөнө хэвтээд, маргааш өдөр нь эмнэлгээс гарсан. Бүх зүйл амжилттай болж дараа нь ямар ч хүндрэл гарсангүй!

Харвалт өгсөн өвчтөнүүд ихэвчлэн эмнэлэг орох замд тархины хялгасан судасны задаргаа болж дахин хэзээ ч эдгэрдэггүй. Тиймээс, цус харвалт нас баралтын хоёр дахь гол шалтгаан болж байна. Аз таарч амьд үлдэгсэд насан турш хэвтэрт байх болдог. Ийм аймшигтай зүйл хэний ч амьдралд тохиолдох ёсгүй. Бид бүгд энэ цус ханах аргыг мэдэж, нэн даруй тусалж чадвал өвчтөн богино хугацаанд 100% эргэн хэвийн болох болно. Уншиж ойлгоод цааш нь дамжуулбал энэ нь ирээдүйд хэн нэгний амьдралыг аврахад туслах болно.

Өдөржин өндөр өсгийт өмсдөг бүсгүйчүүдэд зориулсан заавал хийх 7 дасгал

Өндөр өсгийтийг өдөржин өмсөөд хажуугаар нь тухтай, бас тачаангуй харагдана гэдэг хэцүү. Байнга өсгийтэй гутал өмсөх нь хөл болон шилбэнд нөлөө үзүүлдэг. Шилбэ өргөгдсөнөөр хөлийн булчин агшсан байдалд шилждэг. Ингэснээр хөлийн шилбэ болон өвдгөнд өвдөлт үүсэх шалтгаан болдог байна. Тэгвэл дараах дасгалууд нь хөлийн булчинг суллаж, уян хатан болгон мөн өгзөг, гуяны арын булчинг чангалж, өндөр өсгийт өмсөхөд илүү хялбар, тухтай болгох юм.

Дуртай өндөр өсгийтөө өдөржин ямар ч өвдөлтгүй өмсөж сайхан харагдахыг хүсвэл эдгээр сунгалтын, массажны, хүчний дасгалуудыг хийж, хөлөө баярлуулаарай.

1. Rocking Down Dog

t1

Хөл болон гараараа газарт тулан өгзгөө дээш өргөж байрлалаа авна. Хөлөө ээлжлэн өвдгөө нугалж, өсгийгөө газраас хөндийрүүлнэ. Энэ үед нөгөө хөлөө нугалж болохгүй. Хөл тус бүрт 10 удаа давтана.

2. Хөлийн булчин сунгах

t2

Алгаараа хананд тулж зогсоно. Зүүн хөлөө хойш нь шулуун тавьж, баруун хөлөө урагш нугалж тавина. Гараа мөрний хэмтэй тэгш барина. Баруун хөлөө урагш тавих үед зүүн хөлөнд сунгалт мэдрэгдэнэ. 2 секунд бариад булчингаа суллана. Ингэж 2 хөлөндөө тус бүр 8 удаа давтана.

3. Хөлийн булчинг элдэх

t3

2 хөлөө жийж суугаад гараараа ардаа тулна. Баруун хөлнийхөө шилбэний доор том илдүүр тавиад зүүн хөлөө баруун хөлөн дээрээ тавина. Өгзгөө газраас хөндийрүүлнэ. Илдүүр хөлийн булчинг элдэхээр биеэрээ урагш хойш хөдөлж өгнө. Нэг талдаа 2-3 минут элдээд хөлөө солино.

4. Хөлийн уланд массаж хийх

t4

Талбайн теннис эсвэл голвфийн бөмбөг гэх мэт жижиг, хатуу бөмбөг сонгож аваад хөлийн уланд байрлуулна. Хөлөөрөө дараад эргүүлж, массаж хийж өгнө. Хөл тус бүлт 1 минут массаж хийнэ.

5. Шагайгаа эргүүлэх

t5

Баруун хөл дээрээ зогсоод зүүн хөлөө өвдгөөр нь өргөж барина. Хөлөө шагайгаар нь баруун зүүн тийш эргүүлнэ.

6. Ташаагаа өргөх

t6

Өвдгөө нугалаад дээш харж хэвтэнэ. Ташаагаа өргөөд 2 секунд барина. Үүнийг 20 удаа давтаарай.

7. Туухайтай хийх дасгал

t7

2 туухай гартаа бариад гараа гуяныхаа урд байрлуулж, зүүн хөл дээрээ зогсоно. Биеэрээ урагш бөхийж, ташаатайгаа нэг хэмд очино. Баруун хөлөө хойш тэгш хэмд барина. Ингээд буцаж энгийн байдалдаа орно. Хөл тус бүр дээр 10 удаа давтана.

Парижель" гэдэг гоё амттай салаатыг санал болгож байна.

"Парижель" гэдэг гоё амттай салаатыг санал болгож байна. Хийхэд амархан, бэлдэхэд их цаг хугацаа орохгүй шүү.

Орц:
- өргөст хэмх 1 ширхэг.
- улаан лооль 1 ширхэг.
- амтат чинжүү 1 ширхэг.
- лаазалсан эрдэнэ шиш 3 хоолны халбага.
-тахианы утсан гуя 1 ширхэг.
- майонез 1 хоолны халбага.
- давс, чинжүү амтлах төдий.
- гоньд

Бэлдэх:
Өргөст хэмхээ арилгаж, нарийхан урт хэрчинэ. Дээр нь тахианы утсан гуяа хэрчиж хийгээрэй. Үлдсэн ногоог жижиг, дөрвөлжин хэрчин хийж, эрдэнэ шишээ нэмэх ёстой.

Дараа нь давсалж, чинжүүгээ цацан, майонез хийж хутгана. Ингээд л шинэхэн салаат бэлэн боллоо.

Сайхан хооллоорой.

Луувангийн шүүс мэдрэлийн ядаргаанд тустай

Мэдрэлийн ядаргаанд орох, хүч тамиргүй болох, юу ч хийхийг хүсэхгүй байх үед энгийн арга хэрэглээд үз.

-Хүч тамираа сэргээхийн тулд луувангийн шүүсийг шахаж ав. Түүнээс 100 мл-ыг таслан дээр нь 1 цайны халбага зөгийн бал нэмээрэй. Энэ холимгийг бэлдмэгцээ шууд уух хэрэгтэй. Та дороо л сэргээд явчихна.

-Өөр нэг аргыг санал болгоё. Хушга ба хуш модны самрыг маш сайн бяцалж нунтагла. Гурил болтол нь нунтагласан самар дээр 1:4-ийн харьцаатай зөгийн бал нэмээрэй. Үүнээс өдөрт 2 удаа тус бүр 1 хоолны халбагыг уух хэрэгтэй.


Жигнэсэн алимаар өөрийгөө эмчил

Жигнэсэн алиманд бүх ашигтай бодис, микро элемент дээд хэмжээгээр хадгалагддаг. Ялангуяа алимыг бүтнээр нь жигнэх үед түүнд агуулагддаг төмөр, кали хэвээр хадгалагддаг учраас зүрхний үйл ажиллагаанд тустай.

Шарах шүүгээнд /духовк/ жигнэсэн алимыг ходоодны болон шүдний өвчтэй хүмүүс ч идэх боломжтой.

Түүнээс гадна алимд агуулагддаг пектин цусны судасны ханыг бэхжүүлж, турахад тустай. Жигнэсэн алим тогтмол хэрэглэхэд холестерины түвшин буурч, биеийн илүүдэл шингэн гадагшилна. Самар, үзэм, зөгийн балтай алим бүр ашигтай, хаврын витамингүйжилтээс сэргийлдэг.

Хийх арга:
-5 том алим
-5 хоолны халбага зөгийн бал
-20 гр хушга
-үзэм
-нунтаг корица

Алимаа сайн угааж, үртэй хэсгийг хурц хутгаар ухаж авна. Хэвэнд хийж жигнэж болно. Эсвэл шууд шарах тавиур дээр алимаа тавьж, дотор нь 1 хоолны халбага зөгийн бал хийнэ.

Шарах шүүгээг 180 градус хүртэл халааж, алимыг 10-15 минут жигнэнэ. Алим бэлэн болсны дараа дээр нь үзэм, нунтаг корица, жижиглэсэн самраа цацна. Тавтай хооллоорой!

Холливудын оддын үс арчлах зөвлөгөө

Холливудын оддын үсээ арчлах нууцыг дэлгэж байна. Жүжигчин Пенелопа Круз долоо хоногт 2 удаа үсээ тусгай шингэнээр угаадаг.

Үсээ угаахаас 2 цагийн өмнө лууван ба нимбэгийн шинэхэн шүүсийг адил хэмжээгээр хольж, түүгээр үсээ зайлдаг. Энэ холимог үс хурдан ургахад тустай гэнэ.

Харин Женнифер Энистон эрүүл, гоё үстэй байхын тулд өдөр бүр үзэм, хушга, чангаанз идэх хэрэгтэй гэж зөвлөж байна. Эдгээр хүнс витаминаар баялаг юм байна.

Алдарт Кэтрин Зета-Жонс өөрийн тансаг үсээ арчлахдаа шар айраг хүртэл ашиглаж, маск тавьдаг. 10 хоолны халбага шар айраг дээр 2 хоолны халбага зөгийн бал нэмж маскаа бэлдэнэ. Энэ маскийг 7 хоногт нэг удаа үснийхээ уганд түрхвэл үс бэхэждэг. Үсээ угаахын өмнө гэдгийг мартаж болохгүй.

Түүнчлэн Кэтрин Зета-Жонс сард нэг удаа Каспийн тэнгисээс авч ирсэн хар түрсээр үсэндээ маск тавьдаг гэсэн шүү.

Шар будааны дэглэм баримталж тураарай

Шар будаа маш ашигтай хүнс гэдгийг манайхан андахгүй. Шар будааны дэглэмийн ачаар биеэс хүнд металлуудын давс, антибиотик, муу холестерин гадагшилж, илүүдэл өөх хуримтлагдахгүй тул амархан турдаг.

Шар будаанд олон витамин агуулагддаг

В1 витамин - Архаг ядаргаа, сэтгэл гутралын үед тустай, ой тогтоолтыг дээшлүүлдэг.

В2, РР витамин – Арьс, үсэнд эерэгээр нөлөөлж, өнгө зүсийг сайжруулдаг.

В5 витамин - Артерийн даралтыг хэвийн болгож, бие галбирыг бэхжүүлдэг.


Шар будаа мөн бичил элементээр баялаг

Төмөр нь цус бүтээх, цусны эргэлтэд амин чухал хэрэгтэй бөгөөд арьсыг цагааруулдаг.

Фтор харин шүдийг эрүүл байлгахад тустай. Марганец бодисын солилцоог идэвхжүүлдэг.

Кремни бол яс, үс, арьсны нэг ёсны “барилгын материал” юм.

Зэс нь эдүүдийн уян хатан байдалд амин чухал хэрэгцээтэй.


Шар будааны дэглэм
Шар будааны бүтцэд багтдаг зарим элемент өөх хуримтлагдахаас сэргийлж, тэдгээрийн нөлөөгөөр жин буурдаг. Та хамгийн тод, шар өнгийн будааг сонго. Ийм будаагаар чанасан агшаамал илүү амттай. Яагаад гэвэл та шар будаагаа сүү, тос, саахар, давсгүй идэх болно шүү дээ.

Мөн шар будаанд агуулагддаг амин хүчлүүд биеийн зөөлөн эдүүдэд нэн шаардлагатай байдаг төдийгүй ургамлын тос нь витаминуудыг, тухайлбал А, D витамины шингэцэд сайнаар нөлөөлдөг. Иймээс хоолны дэглэм баримтлах хугацаа дууссаны дараа ч үе үе ийм агшаамал үе үе хэрэглэж байгаарай.

Өглөөний цай: Шар будааны агшаамал, 1 ширхэг гадил, аяга йогурт.

Үдийн хоол: Шар будааны агшаамал, цагаан хоолтны ногооны шөл, шинэ салаат (ургамал).

Үдийн хойно: 1 ширхэг жимс /алим эсвэл апельсин/.

Оройн хоол: Шар будааны агшаамал, 250 грамм тослоггүй тараг.

Дэглэм баримталж байхдаа аль болох их шингэн уух хэрэгтэй. 1,5 литр усаас гадна жимс, ногооны чанамал, хар ба ногоон цай, шингэрүүлсэн жүүс их хэрэглэ. Ундаандаа элсэн чихэр нэмж болохгүй.

Шар будааны агшаамал бэлдэх их амархан. Юуны өмнө агшаамал гашуун амттай болохоос сэргийлж, шар будаагаа хүйтэн усанд сайн угаана. Нэг аяга шар будаан дээр 3 аяга ус нэмж, 30 минут чанахдаа үе үе хутга. Энэ будааг 3 хуваагаад өдрийн турш иднэ. Амт оруулахын тулд нэг халбага кунжутын үр эсвэл арахис, кунжут, маалингын тосоос тал халбага нэмж болно.


Ботокс шиг үйлчилгээтэй маскийг өөрөө бэлд

Энэ өвөрмөц маск нь нүүрний арьсанд алдарт ботокс шиг нөлөө үзүүлж, үрчлээнээс сэргийлэх болно.

Цардуулт маск нь жижиг үрчлээг арилгаж, арьсыг чийгшүүлдэг. Илүү үр дүнд хүрэхийн тулд 3 өдөр дараалан маск тавиарай.

Маск бэлдэхийн тулд 1 хоолны халбага төмсний цардуулыг /крахмал/ тал аяга усанд уусган найруулна. Одоо үүнийгээ том саванд хийж, дээр нь хагас литр буцалсан халуун ус нэмж, өтгөртөл чанаарай. Дээр нь 5 хоолны халбага луувангийн шинэ шүүс, 1 хоолны халбага цөцгий нэмнэ. Хэрэглэхийн өмнө энэ бүхнээ маш сайн холих хэрэгтэй.

Маскийг нүүрэндээ нимгэн түрхээд 20-25 минут байлга. Дараа нь бүлээн усаар зайлж угаан, өөрийн арьсанд тохирох тос түрхээрэй.

Үлдсэн холимгоо хөргөгчинд 3 өдөр хадгалан хэрэглэж болно.

Зуны цагт гартаа маск түрхээрэй
 

Зуны цагт гараа сайн арчлах хэрэгтэй. Нар салхи, усны нөлөөгөөр гарын арьс хатаж үрчлээтэн, хагарах нь элбэг. Иймээс гартаа маск тогтмол тавихыг санал болгож байна.

Өндөгний маск
Шөнө унтахын өмнө гартаа энэ маскийг түрхээрэй. 1 ширхэг өндөгний шар, 1 цайны халбага овъёосын гурил, 1 хоолны халбага зөгийн балыг хольж, сайтар хутгана. Энэ холимгийг гартаа түрхсэний дараа даавуун бээлий өмс. Өглөө таны гарын үрчлээ арилж, зөөлөн, сайхан болно.

Төмсний маск
Төмсний маск ширхэг төмс чанаж, нухаш бэлд. Яг л сүүтэй нухаш хийх гэж байгаа мэт сайн нухах ёстой. Шингэндүү нухашаа гарын арьсанд түрхээд 2- 3 цаг байлга.

Зөвлөгөө
 

Хүн төрөлхтөн мах хэмээх энэ үнэт хүнсийг чухам хэдийнээс эхлэн хэрэглэх болсныг судлаачид янз бүрээр тайлбарладаг ч тэд нэг л зүйлийг онцолдог нь хүн анх галыг нээсэн үеэс л махан хүнс идэж эхэлсэн гэж үздэг явдал юм.

Ургамлын гаралтай  хүнсээр дагнан хооллож байснаа махан хүнс нэмж хэрэглэсэн явдал хүний бие организмын хөгжилд чухал үүрэгтэй гэжээ. Мах нь бие организмыг хүч тамиртай болгож уураг тархины хөгжлийг сайжруулснаар жинхэнэ хүн бий болох эхлэлийг тавьсан гэж судлаачид тайлбарладаг.

Ф.Энгельс "Махан хүнс бий болсоноор хүн төрөлхтний түүхэнд хоёр том шинэчлэл бий болсон бөгөөд нэгдүгээрт, хүн ахуй амьдрал, хоол ундаандаа гал хэрэглэх болж хоёрдугаарт, малыг гаршуулан тэжээх болсон явдал юм" гэж бичжээ. Хүмүүс эхэн үедээ өөр өөрийнхөө оршин амьдарч байгаа нутаг оронд агнаж байсан ан амьтныхаа махыг хүнсэнд хэрэглэдэг байснаа сүүлчийн мөстлөгийн үеэс зарим амьтныг гаршуулан гэрийн тэжээмэл болгон өсгөж үржүүлэн махнаас бусад арьс ноос сүүг нь ашигладаг болжээ.

Махан бүтээгдэхүүнээр хоол хийхдээ дараах зүйлсийг анхаараарай. 

Махыг угааснаас болж хурдан мууддаг тул зөвхөн хэрэглэхийн  өмнө угаах хэрэгтэй.

- Хөлдүү махыг хурдан гэсгээх бол богино долгионы зууханд хийж гэсгээх хугацааг тохируулах, эсвэл уутанд хийж гоожиж буй хүйтэн усанд гэсгээх.

- Махан бэлдэцийг 6 градусаас дээшгүй температурт, том зүсмээр бэлтгэсэн болон хувилж зүссэн махан бэлдэцийг 12 цаг, бүрмэл бэлдэцийг 8 цаг, хэрчсэн бэлдэцийг цаг, махан шанзаар хийсэн бэлдэцийг 6цагаас илүүгүй цаг хадгалж хэрэглэнэ.     

- Махыг болох үед нь амтыг тохируулах хэрэгтэй. Давс нь махны шүүсийг түргэн ялгаруулдаг тул түүхий  байхад нь хийвэл махны шимт тэжээлт чанарыг алдагдуулна.

- Махыг шарж болгох явцад дарс эсвэл коньяк  хийвэл мах зөөлөн, үнэр амттай амттай болно. Хэрэв хатуу мах шарах гэж байгаа бол лимоны шүүс түрхэж шингэтэл хүлээнэ. Үүний дараа сайн халаасан хайруулын тавагт хийж шарвал хатуу мах их зөөлөн болдог байна. Мөн хатуу махыг жигнэж байгаа бол дундуур нь 2 халбага дарс юмуу 1 халбага уксус нэмээрэй.

- Түүхий сонгино, сармисаар амталсан махыг удаан хадгалж болохгүй.

- Хуурай мод махны шүүсийг өөртөө шингээдэг тул мах хэрчих  модоо урдчилан чийглэх хэрэгтэй.

 

Үрчлээ арилгах аргууд

 

 

Үрчлээ гэдэг бол бидний арьс муудаж хөгширч байна гэсэн үг. Иймд үрчлээний эсрэг нэн даруй шуурхай тэмцэл хийх хэрэгтэй. Унтахаас 3 цагийн өмнө хийх халуун жин үрчлээний эсрэг сайн арга болдог. Нүүрээ хүйтэн давсны уусмалаар байнга арчиж бай (нэг стакан усанд хагас цайны халбага давс хийнэ). Унтахаас өмнө давстай тосоор нүүрээ тосолбол сайн. Тосноос бага зэрэг тасалж аваад өөр саванд, эсвэл шилэн саванд хийгээд цайны халбаганы гуравны нэг хэмжээтэй давс хийгээд холино. Хурууныхаа үзүүрээр нүүр болон хүзүүндээ түрхэнэ. Өглөөдөө нүүрээ лосьон, эсвэл балжингармын хандаар арчаарай. Дараа нь өдрийн тос түрхээд пудрдээрэй. Нүүрээ хамгаалалгүйгээр гадагшаа гарах хэрэггүй. Өдөр болгон таван минут орчим нүүрээ хуруугаарай хөнгөн тогших маш сайн. Мөн үрчлээний эсрэг маск хэрэглэж болно. 

Өндөгтэй нимбэгний маск. Нэг ширхэг өндөгний цагаан дээр хагас нимбэгний шүүс нэмээд хурууны үзүүрээр давс цацаад сайтар холино. Нүүрэн дээрээ түрхээд 15-20 минутын дараа угаана. 

Өндөг гурилны маск. Өндөгний шар эсвэл цагаан дээр 1 цайны халбага зөгийн бал, 1 хоолны халбага гурил нэмнэ. Бүгдийг сайтар хутгаад нүүр болон хүзүүн дээрээ түрхэнэ. 15-20 минутын дараа бүлээн усаар угаана. 

Дрожжны маск. 25 г дрожж аваад сүүг эсвэл ургамлын тосыг цөцгий шиг өтгөнтэй болтол нь нэмнэ. Нүүр болон хүзүүн дээрээ түрхээд 15-20 минутын дараа бүлээн усаар угааж арилгана. 

Нимбэгний тослог маск. 6-7 г тослог тосон дээр 1 цайны халбага нимбэгний шүүсийг дусал дуслаар нэмээд, мөн хагас цайны халбага цөцгий эсвэл майонез нэм. Бүгдийг холиод нүүрэн дээрээ түрхэнэ. 20-25 минутын дараа нүүрээ угаагаарай. 
Хуурай болон үрчлээтэй арьсанд маск тавихаасаа өмнө нүүр болон хүзүүгээ сайтар угаагаад тос түрхэснийхээ дараа маскаа тавиарай. Хэрэв маскны чинь орцонд тос орж байвал тос түрхэх хэрэггүй. 

Нүд: Нүдний эргэн тойрны арьсыг онцгойлон арчлах хэрэгтэй. Нүдний доор хүнхэр үүсдэг нь нойр дутагдсанаас болдог. Мөн нас ахих тусам арьс сунаж, уян хатан чанараа алдан нүдний доорхи арьс унжиж уут үүсдэг. 

Зовхины хөх толбыг төмсний маскаар арилгах арга: Арилгасан түүхий төмсийг зутан болтол нь үрнэ. Зутангаа марланд хийж ороогоод нүдэн дээрээ тавьж 20 минутын болгооод угаана. 

Нүдний доор уутанцар үүссэн бол: Арилгасан төмсыг зутан болтол үрээд 1цайны халбага гурил, 2 цайны халбага сүүтэй хольж хутгана. Зутангаа хоёр салфетка дээр зузаан түрхээд нүдэн дээрээ тавина. 20 минут байлгаад угаана. 

Хүйтэн цай. Цайгаар нүдээ угаагаад тос түрхэнэ. 10 минутын дараа илүүдэл тосыг арчиж авна. 

Луувангийн маск. Арилгасан лууванг маш жижиг болгож үрээд зутан болгоно. Зутангаа марлан дээр хэдэн давхар түрхээд нүдэн дээрээ түрхэнэ. 15 минутын дараа аваад нүдээ цайгаар угаана. 
Нүднийхээ доод талд цөцгий түрхээд 15 минутын дараа хүйтэн цайгаар угаах нь маш сайн. 

Ээдэмний маск. 3 цайны халбага ээдэм дээр 2 цайны халбага зөгийн бал нэмээд холино. Тос шиг юм үүсэх ба үүнийгээ нүднийхээ доор түрхээд 25 минутын дараа сүүгээр арилгана. 
Ээдэмний жин. 2 цайны халбага шинэхэн ээдэм дээр 1цайны халбага сүү нэмээд марланд боож нүдэн дээрээ тавина. 15 минутын дараа хүйтэн цайгаар угаана. 

Хатаасан укропны жин: 2 цайны халбага хатаасан укроп дээр хагас стакан буцалсан ус нэмээд 15-20 минут тавь. Дараа нь хөвөнд шингээгээд нүдэн дээрээ 20 минут тавиад угаана. 

Уруул арчлах макс: Цөцгийн тосыг бага зэрэг халаагаад дээр нь цайны халбаганы тал хэртэй какао нэмж сайтар хутгана. Минут орчим буцалгаад, дараа нь хөргөн уруул дээрээ түрхээд 30 минут байлгана. Ингээд бүлээн усаар угаана. 
Урууланд ургамлын тос, зөгийн бал, шинэ цөцгий түрхэж болно. 
Уруулаа эрүүл өнгөтэй байлгахын тулд орой болгон сойзоороо массаж хийх хэрэгтэй. Ийм массажны дараа зөгийн бал түрхэх хэрэгтэй. 

Духны үрчлээг арилгах: Духан дээр чинь үрчлээ гарсан бол давсалсан өргөст хэмхээр маск тавина. Дараа нь голоос нь баруун тийш, дараа нь зүүн тийш арчаарай. 
Өндөгний цагааныг гурван удаа түрхэх: Эхний удаа түрхээд хатахаар нь ахиад түрх. Гурав дахь удаагаа түрхсэний дараа бүлээн усаар угаана. Энэ арчилгааг нүүрэн дээр үрчлээ гарсан үед ч гэсэн хэрэглэж болно.

(Нийт: 387)